Homo Homine Lupus

2008-11-17T15:23:00.002Z

Síðbúin, eða síðbirt, hugleiðing um forsetakosningarnar í Bandaríkjunum.

Barry Goldwater hafði rétt fyrir sér. Brjálaða biblíuliðið eyðilagði Repúblikanaflokkinn.

Það er allt í lagi með það þegar fólk hefur svona "alþýðlegt brjóstvit" eins og Sarah Palin, en þegar þeir vitsmunir standa einir, og hina hefðbundnari, "harðari" tegund vitsmuna vantar, er viðkomandi ekki til þess fallinn að gegna embætti á borð við varaforseta BNA.

Bandarískir kjósendur þurftu að spyrja sig þeirrar spurningar hvort það væri skynsamlegt að þurfa að treysta á heilsu 72 ára fyrrum krabbameinssjúklings til að koma í veg fyrir að yfirmaður fullkomnasta herafla í heimi verði sveitalubbi sem m.a. veit ekki að Afríka er heimsálfa, ekki land.

Vegna aldurs McCain var varaforsetaefni hans mjög mikilvægt, mun mikilvægara en hjá Obama. Ef hann hefði valið einhvern skárri, einhvern sem fólk hryllir ekki við tilhugsunina um að verði forseti, hefði útkoman e.t.v. orðið önnur.

Ef valið hefði verið milli t.d. McCain/Sununu og Obama/Biden, leyfi ég mér að fullyrða að staðan væri önnur nú, eða a.m.k. hefði slagurinn verið tvísýnni.

Og eftir stendur að sá flokkur sem á 19. öld var með eina nútímalegustu stefnu allra stjórnmálaafla, Repúblikanaflokkurinn, er búinn að drabbast niður á það stig að vera athvarf fyrir fáfrótt, inngift, ofsatrúað hjólhýsahyski.
Nú er hún Snorrabúð stekkur. >

2008-10-29T13:53:00.002Z

Og allir saman nú...

Andinn í þjóðfélaginu í hnotskurn.
(Texti hér.)

2007-07-24T23:38:00.000Z

Sein und Moralvorstellung

Það er okkur öllum sameiginlegt að það sem skilgreinir okkar tilvist er það að við erum einstaklingar. Ég er ekki margir einstaklingar. Aðeins einn. Slíkt hið sama gildir um þá sem þetta kunna að lesa.

Ef við samþykkjum þessa fullyrðingu, að hver einstaklingur sé aðeins einn einstaklingur, en ekki margir, vakna ákveðnar spurningar um það hvað það þýðir að vera einn, en ekki margir.

Þýðingin er meðal annars sú að heimurinn snýst í kringum mann. Maður getur ekki séð veröldina með annars manns augum. Kringumstæður manns hljóta að vera túlkaðar út frá manns eigin forsendum.

Einnig er þýðingin sú að maður er máttlaus. Maður er einn og maður er takmarkaður.

Svo sannarlega getur einn maður aðeins gert tilvist ákveðins fjölda fólks bærilegri, svo sannarlega getur einn maður aðeins aðstoðað ákveðinn fjölda fólks, og það sem meira er, einn maður getur aðeins sett sig tilfinningalega í spor ákveðins fjölda fólks.

Það sem ég er í rauninni að fara með þessu er að með því að ætla að gera alla hamingjusama, finna upp eða koma í kring einhverju skipulagi eða byltingu sem umlykur alla heimsbyggðina sterku, hlýju faðmlagi góðs vilja og mannvináttu, áorkar maður ákaflega litlu gagnvart þeim sem eru manni fjarri, og á sama tíma á maður á hættu að vanrækja þá sem standa manni næst. Geta manns í þessum efnum takmarkast nefnilega af tilvist manns sjálfs sem einstaklings.

Þetta er ein af ástæðum þess að ég er einstaklingshyggjumaður. Það að ætla að berja á vandamálum alls heimsins með einhverju óljósu barefli, eins konar mórölskum kodda, er í senn heimskulegt og beinlínis hjákátlegt miðað við þau tækifæri sem felast í því að geta beitt sér af alvöru gagnvart því sem stendur manni nærri og þarfnast stuðnings.

Ef manni er svo umhugað um velferð annarra er það “dulce et decorum” að láta fjölskyldu sína og ástvini njóta krafta manns, ekki óljósa hagsmuni óljóss fólks.

Því fólk sem er langt í burtu og maður þekkir ekki er gagnvart manni óljóst. Og næsta nágrenni manns er í flestum tilvikum slíkt að venjulegur einstaklingur á fullt í fangi með það, jafn skýrt (eða óskýrt) og það kann að vera.

Þegar maður skilgreinir eigin pólitískar skoðanir er því fásinna að segjast hafa í huga hagsmuni heildarinnar. Slíkt er ómögulegt og hreinn barnaskapur, sem kemur frá fólki sem metur viðurkenningu fjarlægra einstaklinga of mikils og nýtur hennar of mikið, og fylgispekt við slíka fásinnu er algengur misskilningur meðal þess fólks sem ekki hefur íhugað það sem í henni felst, þ.e. ábyrgðarleysi gagnvart þeim kringumstæðum sem gjarnan eru nefndar “The Human Condition”, og fullkomið skilningsleysi sem beinist í senn að tilvist mælandans og þeirra sem á hlýða

Slíkur góðvilja-drullukökuleikur er fyrir neðan virðingu hugsandi fólks, líkt og svo mörg önnur dæmi um hræsni og kjánaskap sem felast í nútímalýðræði.

2007-06-06T14:33:00.000Z

Jafnaðarmennska

Hugmyndir um “jöfn tækifæri” eru að mínu mati útópískt þvaður sem byggist á því að fólk eigi sér engan bakgrunn
Fólk sem er alið upp fáfrótt í skítugum holum af ofbeldisfullum perrum hefur einfaldlega ekki sömu tækifæri og fólk sem er alið upp við eðlilegri, afslappaðri aðstæður.

Bakgrunnur og uppeldi hefur mikið að segja varðandi tækifæri manns. Það er einu sinni svo að það er enginn vandi að eyðileggja fólk meðan það er börn og gera það að aumingjum. En ef það ætti að gera alla “jafna” á þennan hátt þyrfti helst að taka öll börn frá foreldrum sínum og hrúga inn á sama barnahælið. Það eru kenningar sem áttu sér jú fylgi í frönsku byltingunni.

Stéttaskipting og ójöfnuður er því staðreynd sem ekki verður haggað nema gripið sé til mjög harðneskjulegra aðgerða sem flestir væru nú á dögum mjög á móti.

2007-05-08T17:33:00.000Z

Lífsreynsla

Klukkan er 16:30. Undirritaður situr í makindum á skrifstofu sinni miðsvæðis í Reykjavík, sötrar espressó og kreistir gula “stressboltann” sinn, sem er úr gúmmíi en eigandi hans ímyndar sér að sjáfsögðu að hann sé jarðarkringlan sjálf.

Síminn hringir, og undirritaður tekur upp tólið.
Ú.S.: “Fasteignasalan Borgir, góðan dag. Úlfur hér.”
B: “já, er “X” við?”
Ú.S.: “ Því miður ekki, "X" hefur ekki unnið hér í nokkur ár.”
B: “Nú jæja. Ég er sko að hringja fyrir Framsóknarflokkinn, og er að reyna að ná í félagsmenn…"
Ú.S.: “…”
B: "...Ert þú nokkuð framsóknarmaður?”

Samkeppni:
Notið ímyndunaraflið til að ljúka samtalinu í kommentakerfinu hér fyrir neðan. Sigurvegarinn hlýtur að launum gulan "stressbolta".

2007-05-07T19:23:00.000Z

Kosningar

Sjálfstæðisflokkurinn inniheldur of margs konar skoðanir. Þegar flokkur er svo stór að innan vébanda hans séu í senn kristilegir íhaldsfauskar sem eru á móti fóstureyðingum (t.d. Árni Johnsen og fleiri sem eru, ólíkt honum, nógu klárir til að vera ekki að auglýsa það of mikið opinberlega), og hins vegar frjálshyggjumenn (sem yfirleitt eru kveðnir í kútinn af öðrum flokksmönnum), vaknar sú spurning hvort maður sé með atkvæði sínu ekki að styðja fólk til valda sem manni finnst fremur að ætti að láta fá sér heiðarlega vinnu. Það að flokkurinn skuli vera í sama þreytulega miðjumoðinu og allir hinir er hrein og bein móðgun við marga kjósendur hans.

Flokkur sem hefur arfleifð Ólafs Thors (sem að mínu mati var hreinlega sósíalisti), Bjarna Ben eldri (sem hefði ráðist inn í Pólland, hefði hann getað það) og Ingólfs Jónssonar frá Hellu (sveitafasista og kryptó-framsóknarmanns), þarf virkilega að halda á spöðunum ef taka á hann alvarlega sem einhvers konar kyndilbera sjálfstæðis og einstaklingsfrelsis á 21. öldinni. Á því kjörtímabili sem nú er að ljúka hefur flokkurinn ekki gert það, og þótt vissulega sé að vissu marki hægt að kenna framsókn um, er það hvergi nærri því nóg. Mér dettur ekki í hug að styðja flokk sem er svo latur við að minnka útgjöld ríkisins og lækka skatta við núverandi aðstæður sem raun ber vitni.

Það blasir því við að þeir sem eru í efnahagsmálum hægra megin við Sjálfstæðisflokkinn hafa nákvæmlega ekkert til að kjósa. Ég get ekkert kosið á laugardaginn, og mun því sitja heima.

2007-03-22T13:33:00.001Z

Kvöldganga.

Í gærkvöldi fór ég í göngutúr. Ég stakk umslagi í vasann og gekk Tryggvagötuna þungur á brún. Umslaginu stakk ég svo í póstkassa á húsi nokkru við götuna. Því næst mælti ég sterkum rómi inn um lúguna eitthvað á þá leið að viðtakandinn skyldi helst troða því í ákveðið líkamsop á persónu sinni., helst láréttu.
Til að róa taugarnar fékk ég mér svo glas af púrtvíni áður en ég fór að sofa.

2007-02-16T13:16:00.000Z

Um veikindi

Maður telst víst veikur þegar 85 ára gamall kall kemur í samning til manns og er mun hressari en maður sjálfur.
Það er ókosturinn við þessa vinnu að maður hefur ekki tíma til að vera veikur.

Andsk... flensa.

2007-01-23T14:35:00.000Z

Fangelsismálastofnun, hið raunverulega dómsvald í íslenskum refsimálum?

Þegar dómstólar dæma mann til fangelsisvistar er líklegt að hinn dæmdi þurfi ekki að afplána nema helming, eða 2/3 hluta, refsingarinnar. Þetta fyrirbæri kallast reynslulausn, eins og flestum mun kunnugt.

Dómstólar veita ekki reynslulausn. Það gerir stofnun sem sett er undir dómsmálaráðherra. Með þessu er hin margrómaða þrískipting ríkisvalds virt að vettugi. Þegar dæmdum fanga er veitt frelsi og refsingunni breytt úr því að vera fangelsi í það að vera skilorð er það dómur, ekki stjórnvaldsákvörðun. (ef ekki er hægt að stinga mönnum í fangelsi með stjórnvaldsákvörðun, er eðlilega ekki hægt að sleppa manni úr fangelsi, og ógilda þannig dóminn, heldur.)

Með því að framkvæmdavaldið tekur ákvörðunina, stjórnsýsluákvörðun, eru hinar rúmu reglur stjórnsýsluréttar látnar gilda um það þegar fangi vill komast út. Jafnræðisregla, meðalhófsregla, allt heila klabbið.

Nú spyr ég (út í loftið, eins og venjulega):
Af hverju er ekki settur upp sérstakur dómstóll þar sem ákvörðun um reynslulausn er tekin? Er það skilningurinn að framkvæmdavaldið sé dómsvaldinu æðra, og geti á þennan hátt endurskoðað úrlausnir þess?
Af hverju eru ákvarðanir náðunarnefndar ekki birtar eins og aðrir dómar? Af hverju er málsmeðferð stjórnsýsluréttarlegs eðlis þegar ákvörðunin er tekin, en ekki réttarfarsleg?
Og síðast en ekki síst: Þar sem rökstuðningurinn fyrir einkaleyfi ríkisvaldsins á refsingum er sá að annars taki menn “réttlætið” í eigin hendur, hvers vegna fær þá brotaþoli ekki tækifæri til að andmæla reynslulausninni?

2007-01-21T18:30:00.000Z

Af álagningu á munaðarvöru. Hinn meðvitaði neytandi Úlfur Sveinbjarnarson.

Heildverslun nokkur hér í bæ selur eina vörutegund í smásölu. Það er í sjálfu sér ekki í frásögur færandi nema fyrir það að þegar maður kaupir beint af heildsölu nýtur maður þess að sjálfsögðu að hafa ekki einhvern óþarfa millilið til staðar sem leggur á vöruna. Þessi ágæta heildverslun flytur inn Kúbuvindla, og er nokkurn veginn eini staðurinn á landinu þar sem hægt er að kaupa þá af einhverju viti.

Hins vegar er það svo, eins og lesendum þessa er væntanlega ljóst, að til er fyrirbæri sem kallast “internetið”, og er þeirrar náttúru að hægt er að kaupa nokkurn veginn hvað sem er, hvaðan sem er.

Hjá þessari ágætu heildverslun kostar eitt stykki Cohiba-vindill af stærðinni “Siglo VI” heilar 3.150 íslenskar krónur í dag (sbr. heimasíðu hennar).

Hér til hægri er tengill er nefnist “Don Gabriel”, er vísar á heildsala staðsettan á Gíbraltar. Gíbraltarfyrirtækið selur sama vindil á rúmar 18€, sem er ca 1.630 krónur ef miðað er við að evran sé 90 krónur. Þegar búið er að flytja vindilinn til landsins frá Gíbraltar kostar hann undir 2.500 kr. (á hann leggst tóbaksgjald, tollur og virðisauki).

Það að úrvalið er mun meira hjá Don Gabriel (og það sem ekki fæst þar fæst hjá annaðhvort pablamos eða cigarone.com.) og það að maður sparar að jafnaði 300-600 krónur per stykki af þessu þegar maður kaupir þetta að utan, veldur því að ég hef ekki þurft, eða langað mikið til, að skipta við þennan ágæta heildsala.

2007-01-15T17:10:00.000Z

Svartagall. Sein und Altruismus.

Fáir hlutir eru sterkari en tilvistarkreppa þess manns sem uppgötvar að það sem honum hefur verið kennt er kjaftæði, og það hefur allt verið til einskis sem viðkomandi hefur gert fram að því.
Eftir slíka uppgötvun upplifa margir sig sem týndar sálir, líkar þeim sem lýst er í undirheimaför Ódysseifs í kviðu Hómers.

Hin eðlilegu viðbrögð fólks eru að skilja ekki fullkomlega við það sem það er alið upp við. Þetta veldur því að fólk tekur upp á því að “göfga” sjálft sig á Freudískan hátt, og gefur t.d. Mæðrastyrksnefnd og Byrginu peninga til þess að kaupa sér betri samvisku gagnvart eigin bakgrunni en því finnst það hafa. Þótt undirstaða þessa fólks sé sandur, og það veit það innst inni, hagar það sér samt í samræmi við þessa undirstöðu.

Sumir gerast hedónistar, aðrir bísamrottur, enn aðrir verða svona, eða kannski blanda af öllu þessu.
Munurinn á því að “lifa” í fáfræði sinni, og að “vera til”, meðvitaður um það að líf manns er byggt á sandi, er það sem greinir á milli þess hvort fólk er hugsandi eða ekki.

En er þá mögulegt að vera hamingjusamur og hugsandi?
Jú, ég held að í eitt skipti á sinni löngu ævi hafi Bertrand Russell hitt naglann á höfuðið, og sýnt þannig að honum var ekki alls varnað, þegar hann sagði:
“The secret of happiness is to face the fact that the world is horrible, horrible, horrible.”

Þegar heildarlausn (þessi andstyggilega “Endlösung”, lesist í historísku samhengi) á því hvernig veröldin er, reynist vera kjaftæði, stendur eftir lítilfjörleg einstaka ánægja, oft bara lítil, eða bara materialísk. Það eina sem maður getur gert, annað en það að finna sér eitthvað annað til að “trúa á”, er það að horfast í augu við það hvað tilvist manns er hlægileg og tilgangslaus, og að öll Nietscheísk sjálfsupphafning leiðir einungis til þess að maður er hlægilegri í hlutverki sínu sem trúðurinn sem dettur á rassinn í lok sýningar.

En er það ekki bara ágætt? Það að vera ófyndinn trúður væri að minnsta kosti óbærileg örlög.

2007-01-12T15:01:00.000Z

Framsóknarmennska og sunnlenskir þingmenn/þingmannsefni.

Það sem Bjarni Harðarson, þingmannsefni, gerði í grein sinni í Mogganum í dag var að hann staðfestir, væntanlega óvart, að byggðastefna er í senn óskynsamleg og andvitsmunaleg, og það sem meira er, hann setur sjálfan sig vísvitandi upp sem einhvers konar kyndilbera irrasjónal sveitarómantíkur.

Annars ætti ég ætti ef til vill að senda Bjarna sérstaka þakkarkveðju, þar sem hann hefur staðfest það fyrir mér endanlega að Framsóknarflokkurinn stendur fyrir allt sem ég fyrirlít í íslenskri pólitík.

Vart þarf að taka fram að sveitamenn af þessu tagi, með stjörnur í augunum, eru alfarið ónæmir fyrir rökum, enda treysta þeir bara á brjóstvitið. Annað mál er það hvort þeir séu æskilegir málsvarar okkar hinna, eða hvort hægt sé að ætlast til þess af íbúum suðvesturhornsins að þeir viðurkenni umboð þessa fólks til að taka ákvarðanir fyrir okkar hönd.

Mikilsverðasta mál íslenskrar pólitíkur er nefnilega að skilja á milli fjárlaga höfuðborgarsvæðisins og landsbyggðarinnar, svo að misvitrir bændadurgar við Austurvöll komist ekki með skítugar krumlurnar í peningana okkar.

2007-01-12T14:32:00.000Z

Eitt lítið hýpóthetískt dæmi.

“Diss”-kleimer
Tek fram að eftirfarandi er að sjálfsögðu bara hýpóthetískt, og ef eitthvað á við atvik eða persónur í hinum efnislega heimi er það að sjálfsögðu *alger* tilviljun. Enda er þetta allt saman hýpóthetískt.

Setjum nú sem svo, hýpóthetískt, að til hafi verið embættismaður. Köllum hann X. Þessi maður, X, var yfirmaður ríkisstofnunar, er látinn fyrir nokkrum árum, og á sér afkomendur.

Setjum nú sem svo, að gamall afdankaður pólitíkus, sem við skulum kalla Y, láti þau orð falla, hýpóthetískt auðvitað, á opinberum vettvangi að X hafi verið “alræmdur”.

Y lætur, hýpóthetískt, ósagt að:
a) Þegar X var yngri var hann í nasjónalsósíalískum stjórnmálaflokki, og tók virkan þátt í starfi hans.

b) Oft eru tekin dæmi úr embættisfærslu X um misbeitingu hýpóthetísks fyrrum ráðherra, Z, á ríkisvaldinu til persónulegra ofsókna gagnvart pólitískum andstæðingum sínum, þar með talið ólögmætar handtökur, fangelsanir o.þ.h.

c) Þegar X var embættismaður brenndi hann skjöl er vörðuðu eigin embættisfærslu, ef marka má grein eftir hýpóthetíska sagnfræðinginn Þ. Víðast hvar í heiminum þar sem embættismannakerfi er rótgrónara og meiri hefð er við lýði þykir þetta vera grafalvarlegt brot í starfi, og víðast hvar varðar þetta brottvikningu og jafnvel fangelsisvist.

Setjum nú sem svo, hýpóthetískt, að afkomendur X móðgist mjög við ummæli Y og hyggist höfða meiðyrðamál gegn honum.
Væri ekki líka eðlilegt að afkomendur X höfði einnig meiðyrðamál gegn sagnfræðingnum Þ?

Væri ekki eðlilegra, hýpóthetískt, að afkomendur X sendu Y sérstakt þakkarbréf, þar sem þeir þakka honum fyrir að rökstyðja ekki orð sín frekar en raun varð á?

Mér finnst að við þessar aðstæður ættu afkomendur bæði X og Z að láta lítið fyrir sér fara og reyna ekki að beita ríkisvaldinu fyrir sig á jafn aumkvunarverðan og lítilmannlegan hátt og hýpóthetískir feður þeirra voru þekktir fyrir að gera.
Það yrði nefnilega ekki í þágu minningar þessara hýpóthetísku manna að kafað væri dýpra í fortíð þeirra, eins og fyrirsjáanlegt væri að gert yrði í hýpóthetísku meiðyrðamáli, og er ef til vill ástæða þess að sonur Z hefur hýpóthetískt haldið leyndum opinberum skjölum er varða föður sinn.

2007-01-10T14:40:00.000Z

Ríkisstarfsmenn, báknið og ráðuneytin (eða ljónið, nornin og skápurinn)

Ísland hefur tækifæri til að gera hluti sem ekki er algengt að hægt sé að framkvæma.

Atvinnuleysi á Íslandi virðist að mestu einskorðast við þá sem falla í flokkinn “unemployable”, og skortur er á vinnuafli, sem þýðir að fækkun ríkisstarfsmanna er ekki eins pólitískt hættuleg aðgerð og hún væri víða annarsstaðar. Þetta merkilega svigrúm hefur hins vegar hingað til ekki verið nýtt nægilega vel til að skera niður ríkisapparatið.
Það er kannski ekki furða, þar sem flest frumvörp eru samin af ráðuneytisstarfsmönnum, sem eru að sjálfsögðu ríkisstarfsmenn. Sem sjá um sína. Og sjálfa sig, því ekki er hægt að búast við því að þeir reki sjálfa sig úr vinnunni. Eða skeri niður eigin fjárveitingar.

2007-01-08T14:56:00.000Z

"Rant" um efnahagsmál

Mikið er verið að rugla um í fjölmiðlum um “efnahagsstjórn”. Af hverju á að vera stjórn á þessu? Er ekki bara hægt að leggja krónuna niður, og svo getur fólk notað það sem það vill, hvort sem það er dollari, evra, svissneskur franki, jen, yuan eða fiskflök? Fólk er hér við völd sem predikar viðskiptafrelsi, en hefur efnahaginn í svo föstum skorðum að það er engu lagi líkt, maður þarf að fá launin sín í einhverjum óstöðugasta mikkamús-gjaldeyri sem fyrirfinnst, þökk sé einhverri furðulegri stjórnunaráráttu þeirra, ýktum hugmyndum um eigið mikilvægi og gersamlega úreltum hugmyndum um hlutverk ríkisvalds.

Þegar ég sá í stefnuskrá Frjálshyggjufélagsins að það vildi einkavæða seðlabankann skellti ég uppúr. Það sem á að gera við seðlabankann er að það á að leggja hann niður. Ekki einkavæða batterí sem ekki á að vera til sem slíkt. Einkaleyfi á ákveðnum viðskiptagerningum, eins og seðlabankar hafa, eiga ekki að þekkjast fremur en önnur einkaleyfi sem ekki byggja á höfundarrétti. Þær sögulegu aðstæður sem leiddu til þess að “bankar bankanna”, eins og þeir eru kallaðir, urðu ríkisapparöt, eru ekki lengur til staðar, og þær aðstæður þættu tæplega vera nægileg röksemd fyrir slíkri ráðstöfun nú á dögum. Eftir stendur því að bankar, sama hvers eðlis þeir eru, eiga ekki að vera á neinn hátt háðir ríkinu.

Og af hverju ættu ekki að vera til fleiri seðlabankar en einn?

2007-01-04T14:41:00.000Z

Um tóbak.

Ég læt mér nægja að lýsa yfir að munurinn á sígarettum og vindlum er sá sami og munurinn á þessu og þessu.

Hananú.

2006-12-20T14:45:00.000Z

Jólastress.

Yfirleitt er seinni hluti desember fremur daufur tími í fasteignasölum á Íslandi. Ekki þetta árið hjá okkur. Nú stend ég frammi fyrir því að þurfa að vinna eins og óður maður fram að Þorláksmessu. Og þurfa að rífa mig úr vinnu til að mæta í jólaboð milli jóla og nýárs. Og þurfa að vorkenna sjálfum mér vegna þessa.

2006-12-11T15:27:00.000Z

Rumpulýður og hámenning

Það sem almenningur lætur sér vel líka er yfirleitt fremur ruddafengið og vanþróað, oft fyrirbæri sem ekki útheimta neitt óþægilegt af neytandanum eins og smekk eða menntun. Ég lít svo á að orðið fjöldamenning sé mótsagnakennt. Maður getur haft fjölda, eða maður getur haft menningu. Maður getur ekki haft hvort tveggja á sama stað á sama tíma. Með því að bæta “ó” inn í fjöldamenninguna er maður nákvæmari í termínólógíu.

“Brauð og leikar” að rómverskum sið eru nauðsynlegur hlutur til þess að halda múgnum í skefjum. “Fjöldaómenning” nútímans er einstaklega hentugt tæki til að gera lýðinn óskaðlegan. Það að gera þetta að neysluvöru og iðnaði, í stað ríkisstyrkts eða demagógísks óskapnaðar, var hreinasta snilld á sínum tíma og sú desentralísering valds sem því fylgdi var mjög til batnaðar.

Á meðan skilyrði voru fyrir því að lágmenning blómstraði, fylgdi hámenningin ekki með. Hún lognast út af, hægt og rólega, þar sem meðan ríkið sér um að fjármagna hana að svo miklu leyti sem raun ber vitni þarf að hlíta reglum um jafnræði, jafnrétti og þess háttar, og hið opinbera má, eðli málsins samkvæmt, ekki gefa út neina opinbera skoðun um það hvað er gott og hvað slæmt í þeirri hámenningu sem hún styrkir, þar sem þá væri of auðvelt að líkja því við Sovétríkin.

Því miður er sinfónían ríkisstyrkt, svo og listasöfn og fleiri áþekkir hlutir. Vinstrisinnað listafólk óskapast síðan yfir því hvað hægrimenn séu vondir að vilja ekkert með þetta hafa á fjárlögum.

Þetta er leiður misskilningur. Í raun er það múgurinn og vinstrimenn sem standa í vegi fyrir því að hámenning geti blómstrað á sama hátt og lágmenningin gerir. Listafólk misskilur oft eðli stéttar sinnar, en stéttin á mun meira skylt við verslun og þjónustu en þann hráaiðnað, “sköpun”, sem oft er mikið látið með af þessa fólks hálfu þegar það reynir að gera sig merkilegt í augum annarra.

Staðan er sú að nú á dögum er ríkt fólk ekki nógu ríkt til að eyða peningum í hégóma á borð við það sem Michelangelo, Haydn o.fl. voru fengnir til á sínum tíma. Ríkt fólk þarf þar af leiðandi að verða (a.m.k. relatíft) mun ríkara en það er nú til að svona lagað þrífist.

Forsenda lágmenningar er sú að það sé til fullt af heimskingjum sem þarf að skemmta, en forsenda hámenningar er misskipting, það að ríkir einstaklingar láti skemmta sjálfum sér, og með sósíalískum, húmanistískum hugmyndum eins og t.d. jafnræði og jafnrétti er verið að eyðileggja skilyrðin fyrir því að slík starfsemi geti þrifist. Með óheftri frjálshyggju og auknu efnahagslegu frelsi einstaklingsins er því verið að tryggja tilvist hámenningar til frambúðar, en með ríkisstyrkjum og metnaðarleysi á borð við núverandi ástand er verið að drepa hana á hægan, kvalafullan hátt.

Óheft misskipting getur valdið því að umræddir atvinnuvegir blómstri sem aldrei fyrr. Því ætti listafólk að vera í auknum mæli til hægri í stjórnmálum en nú er.
Megi svo verða.

2006-12-06T12:21:00.000Z

Nafnspjöld

Andskotans hryllingur.

Ég hefði kannski átt að rjóða hægðum/brúnkukremi um vit mér og nota kynstrin öll af tannbleikiefni áður en ég lét smella af...

2006-12-05T12:49:00.000Z

Tvær smáar hugleiðingar

1. Altrúistískar “hetjur” – er þetta í rauninni til?

Eitt það hlægilegasta fyrirbæri sem finna má í kristinni heimsmynd er einmitt altrúisminn. Það að bjóða fram hinn vangann. (Aldrei hlusta á prest tala um nauðganir!)

Þegar maður sýnir mikið lítillæti, eða lifir meinlætalifnaði, er það ekki endilega til marks um að viðkomandi sé að meina eitthvað mikið með því sem slíku. Viðkomandi er oftar en ekki einfaldlega að lyfta sér upp á einhvern stall, sýna að hann/hún sé heilagri en allir aðrir. Það að gera sjálfan sig merkilegan og alla aðra ómerkilega. Og grundvöllur þessa er svo mikið óöryggi. Þetta er í rauninni svona scorched-earth taktík mannsins gagnvart sjálfsmynd sinni. “Ekki láta aðra vaða yfir þig. Vaddu yfir þig sjálf(ur)”.

Fólk sem meinar eitthvað annað með altrúisma en að sýna sig eru að mínu mati alger fífl, og þeir sem eru að sýna sig með því eru hræsnarar. Móðir Teresa. Gandhi. Snikkarinn frá Galíleu. Allt saman fólk með ofboðslegt egó. Fólk sem lifði meinlætalifnaði eða fórnaði sjálfu sér, og gerði það sjálfu sér til dýrðar og engum öðrum.

Hið altrúistíska “andlag” kemur nefnilega frá altrúistanum sjálfum. Dæmi um það er að “samviska” manns sé friðuð, að manni finnist sem maður sé betri manneskja fyrir vikið, eða jafnvel kynferðisleg upplifun. Eins konar góðmennsku-samviskurúnk.
Ojbara.

2. “Gjafir”.

Það að gefa án þess að þiggja er mjög sjaldgæft, sjaldgæfara en flestir átta sig á. Ekkert er ókeypis. Þegar um er að ræða fyrirbæri sem er “gjöf” (skiljist í víðtækari merkingu en venjulega) er nánast alltaf búist við einhverju í staðinn. Andlagið er ekki endilega efnislegt, heldur oft eitthvað huglægt, stundum bara sálrænt. Þetta hef ég minnst á áður. Það sem kemur í staðinn þarf stundum ekki að vera meira en að viðkomandi brosi og segi takk, eða bara kinki kolli. Eða gleðjist auðsjáanlega.

Það að þiggja án þess að gefa er líka sjaldgæft. Fæstir gera það í stórum stíl, nema um sé að ræða mjög sjúka einstaklinga. Bros eða “takk” er endurgjald líka, þótt lítið sé og ódýrt. Með því að vanrækja þetta er maður sjálfum sér verstur. Það er svolítið eins og að borga ekki reikningana sína. Leiðindi í langan tíma, sem lýkur með félagslegu gjaldþroti.

2006-11-27T16:30:00.000Z

Innflytjendur og umburðarlyndi.

Nýverið heyrði ég sögu af því að samkynhneigður Íslendingur hafi verið hrakinn úr vinnu vegna þess að “lifnaðarhættir” hans fóru í taugarnar á vinnufélögum hans, sem voru kaþólikkar af erlendu (austur-evrópsku) bergi brotnir.
Þetta finnst mér einstaklega merkilegt. Þetta minnir mann satt að segja á kvikmyndina Viridiana eftir Buñuel, þar sem betlarar reyna að nauðga konunni sem hefur gefið þeim að borða.

Nei, ég er ekki genginn í frjálslynda flokkinn. Mér finnst þetta bara… einstaklega merkilegt.

2006-11-21T12:24:00.000Z

Stjórnmála-áttavitinn

Í þessu prófi, sem alltaf er verið að endurbæta, fæ ég hnitin 8.50 (mjög langt til hægri) og -4,31 (fremur frjálslyndur).
Að minnsta kosti þýðir það að ég muni ekki kjósa framsókn.

2006-11-14T00:11:00.000Z

Prófkjör.. pfeh!

Um leið og ég hneykslast á því að ekki skuli vera til almennilegur hægriflokkur á Íslandi hrósa ég happi yfir því að vera ekki svo mikill minnipokamaður að hafa gerst stjórnmálamaður.

Nema maður helli sér út í þetta. Ég gæti komið með “ferska vinda” inn í íslenska stjórnmálaumræðu.

Að minnsta kosti byði ég upp á áhugaverðari valkost en þessar “fótósjoppuðu” myndir af hugmyndasnauðum naívistum með aulaglott.

Hins vegar er það að vilja meðal annars leggja einhliða niður þjóðkirkjuna og selja eignir hennar, skilja milli fjárlaga landsbyggðar og suðvesturhorns og stöðva alla landbúnaðarstyrki (supply-side kjaftæði), því miður ólíklegt til að njóta mikilla vinsælda þar sem búið er við skrílræði af því tagi sem raun ber vitni.
Því miður.

2006-11-14T00:09:00.000Z

El Rey del Mundo Grandes de Espana

Fyrirbæri sem endist í tvo tíma og hefur eftirbragð sem er milli góðs kaffibolla og góðs súkkulaðis er svo sannarlega eftirsóknarvert.

Svona ber að verðlauna sig eftir erfiðan dag.

2006-10-30T11:04:00.000Z

Hrós vikunnar.

“Þú ert bara eins og Dylan Thomas!”

2006-10-25T14:13:00.000Z

"Endlösung" í skipulagsmálum

Skoðanir mínar á pólitík markast alltaf meira og meira af því að vilja vera í friði fyrir hinu opinbera. Að mega gera það sem maður vill án þess að þurfa alltaf að standa í óþarfa skattgreiðslum, skriffinnsku og veseni við mishæfa, yfirleitt fremur spillta og áhugalitla opinbera starfsmenn.

Ég tek stundum skipulagsmál sem dæmi. Hvað kemur það hinu opinbera við hvað maður byggir á sinni lóð, svo fremi að um sé að ræða mannvirki sem hentar til þeirra nota sem það er ætlað?

Mér sýnist að hið opinbera sé komið út í hreina vitleysu, að vera með puttana í því hversu hátt eða stórt er byggt, og að vera með miðstýrt skipulag á svæði. Skipulagsyfirvöld eru of spillt, of hægfara, of pólitísk og of óhæf til að taka ákvarðanir í málum sem þessum. Það hvort hús er 2 hæða eða 12 hæða kemur þeim nákvæmlega ekkert við.
Ef það er eitthvað sem hið opinbera ætti frekar að passa upp á er það að
a) framkvæmdaraðili eigi lóðina sem hann byggir á (ekki lóðarleiga, hætta þeirri vitleysu), og
b) að trygging sé til staðar vegna greiðslu á þeim skaðabótakröfum sem kunna að verða til staðar af hálfu þriðja manns í kjölfar framkvæmdarinnar. Engin hámarksbótafjárhæð, en ótakmarkaður endurkröfuréttur á tryggingarkaupa.

Með þessari leið gætu tryggingarfélög, sem eru með sérmenntað, þjálfað fólk í vinnu við áhættumat, passað að ekki verði farið út í einhverja vitleysu, og að rétt verði staðið að framkvæmdum. Með þessu væri hægt að spara skattgreiðendum mikla fjármuni.

2006-10-25T13:50:00.000Z

Hmm...

Ég velti því fyrir mér hvort það sé þekkt læknisfræðilegt fyrirbæri að hafa slíkt ofnæmi fyrir kenningum Francis Fukuyama að maður fái hálfgerða klígju þegar minnst er á þær.

2006-10-19T14:21:00.000Z

Hlekkir

Bætti við 5 hlekkjum hér til hægri, sem ég hef ætlað að gera í langan tíma en ekkert orðið úr.
Njótið vel.

2006-10-17T16:30:00.000Z

Ég þarf áfallahjálp

Í kaupsamningi hjá mér áðan var maður með heljarmikið yfirvaraskegg.

2006-10-12T11:12:00.000Z

Hugleiðing um jafnaðarstefnu.

Ef allir eiga að beygja sig undir lægsta samnefnara og berast aðeins með straumnum er verið að fletja mannlega tilveru út og sterilísera hana.
Af þessum orsökum er nútímajafnaðarstefna eitt af þeim fyrirbærum í þessum heimi sem ég legg einna mesta fæð á. Skilningur á fjölbreytileika mannfólksins er grunnur og ófullkominn ef ekki er viðurkennt um leið að fólk er misklárt, misheiðarlegt, mismenntað, misfallegt og misheilbrigt.
Það að telja að allt og allir eigi að vera jafnir er ekkert annað en meðvituð afneitun þess að byggja gildismat sitt á staðreyndum.

2006-10-06T14:31:00.000Z

Um litlu þúfuna og þunga hlassið

Á skrifstofu minni hef ég mynd af Churchill.
Þessi mynd er af einhverjum ástæðum þeirrar náttúru að mér finnst sem sá gamli horfi stundum á mig með velþóknun.

Þetta hefur einstaka sinnum reddað fyrir mér deginum.
Sem segir ef til vill meira um mig en myndina.

2006-09-16T00:43:00.000Z

Sein.

Það er einnmitt síðla kvölds á föstudögum að ég stunda það að setjast út á svalir, hella mér í glas af 10 ára Glenkinchie og kveikja mér í stórum, góðum Balmoral-vindli. Hugurinn byrjar að reika og mér finnst sem hinn gamli góði Úlfur sé enn til staðar, hinn megalómaníski kjaftaskur, sem getur sagt hverjum sem er að viðkomandi sé ekki þess verðugur að sleikja skósóla hans, maðurinn sem telur sig vita allt betur um alla skapaða hluti en næsti maður, maðurinn sem hlær að öllu og sérstaklega að eigin tilvist, sem honum þykir óborganlega absúrd.

Þessi gamli góði ég, sem ég kalla svo, er í rauninni bara einstaklingur á ákveðnu stigi narcissistísks sólipsisma, einstaklingur sem er búinn að gefast upp og ákveður að hlæja að þessu öllu. “Ein vika búin í viðbót”, og allt það.

En ég er nokkurn veginn búinn að fatta brandarann, og meðan ég hlæ að honum er ég skíthræddur við að einn góðan veðurdag verði hann ekki fyndinn lengur.

2006-09-07T13:46:00.000Z

Marx

Algengasta spurning mín, þegar ég tala við annað fólk sem segist vera á hægri væng stjórnmálanna, er einmitt þess efnis hvort viðkomandi hafi lesið eitthvað í verkum Karls Marx. Undantekningarlítið er því svarað neitandi.

Það er nú einu sinni svo að það getur verið mjög fróðlegt, og stundum mjög gagnlegt, að kynna sér þær analýsur sem Marx setur fram. Það er hins vegar þegar hann dregur ályktanir af þeim, sem hann notar svo sem rök fyrir vafasömum niðurstöðum sínum, að honum fatast flugið.

Ég er sjálfur mjög ósammála þeirri hugmyndafræði sem kennd er við Karl Marx. Hins vegar eru verk hans sjálfs mjög merkileg, (ef maður leiðir hjá sér bullið upp úr Engels) og vel þess virði að maður lesi þau.

2006-08-22T13:27:00.000Z

GNNNAARRRGH!

Ég verð að viðurkenna að það fer gríðarlega í taugarnar á mér þegar ég er sakaður um að reyna að niðurlægja viðmælanda minn eða setja mig á háan hest með því að nota flókin orð og slettur sem viðkomandi skilur ekki.

Nær væri fyrir viðkomandi einstaklinga að vera ánægðir með að ég tali við þá eins og fullorðna manneskju, frekar en að ég umli eitthvað mónósyllabískt um knattspyrnu með aulaglott á vörum.

Ég verð mjög oft fyrir vonbrigðum með annað fólk. Afleiðing þess er sú misantrópía sem engum dylst í fari mínu. Hins vegar geri ég mér fyllilega grein fyrir því að mín áhugamál eru vægast sagt mjög sértæk og fáir setja sig inn í þau.

Þegar ég tala um flókna hluti er það til marks um að ég hafi trú á því að viðmælandi minn hafi forsendur til að skilja hvert ég er að fara. Það er ekki til þess að gera lítið úr viðkomandi. Álit mitt á viðkomandi minnkar ekki við það að fólk skilji ekki hvert ég er að fara. Hins vegar hrynur fólk í áliti hjá mér við það að segja “þú ert að setja þig á háan hest” fremur en “ég skil þig ekki”.

Ef fólk hefur einhverja minnimáttarkennd gagnvart mér er það þess eigið mál. Ekki gagnrýni ég fólk upp í opið geðið á því vegna þess hefur eytt mótunarárum sínum í að horfa á “Friends”. Hins vegar hef ég hina megnustu óbeit á óuppdregnum, alþýðlegum fáfræðihroka sem ég verð alltof, alltof oft fyrir barðinu á.

2006-08-03T13:13:00.000Z

Hinn fúsi og frjálsi vilji? Ayn Rand og Hobbes.

Ayn Rand lét út úr sér margt um dagana, og það sem hún sagði og skrifaði var mjög misjafnt. Það sem stingur mig helst í augun er það að fylgismenn Ayn Rand gefa sig svo oft út fyrir að vera einhverjir sérstakir “frjálshyggjumenn”.

Skoðanir Ayn Rand, ef marka má verk hennar og heimasíðuna aynrand.org voru meðal annars þess efnis að enginn skuli fórna sér fyrir annan mann, og að enginn skuli fórna öðrum fyrir sig sjálfan. Þetta fyrirkomulag er kallað “rational self-interest”.

Rökin sem færð eru fyrir þessu er að þetta sé einhvers konar “náttúrulegt ástand”, að þarna sé einhvers konar “quid-pro-quo”-samband sem sé nauðsynlegt.
Þarna er maður einfaldlega kominn út í Hobbes gamla, fyrir utan það að Hobbes er ekki að blanda náttúrunni inn í þá nauðsyn sem hann telur vera fyrir lögum og reglu. Í hugmyndum Hobbes felst beinlínis að það sé náttúrulegt ástand mannsins að vera adversarial, en ekki kóoperatífur, komist hann hjá því.

“Náttúran” er, eins og ég hef áður vikið að á síðunni, einstaklega algengt tæki til að vísa í þegar maður er búinn að mála sig út í horn og er kominn í vandræði. Ef maður getur ekki fært rök fyrir einhverju er mjög auðvelt að afskrifa þörfina fyrir rök með því að kalla viðkomandi fyrirbæri eða ástand “náttúrulegt”.

Er það “náttúrulegt” að forðast það að skaða aðra? Er það að sama skapi hægt á “náttúrulegan” hátt að komast hjá því að fórna öðrum fyrir sjálfan sig? Hvernig er eiginlega mögulegt að haga sér á “ónáttúrulegan” hátt?

Hvernig er laissez-faire kapítalismi mögulegur án þess að maður geti gengið á hagsmuni annarra? Hvernig kemst maður hjá því að svipta aðra frelsi ef fyrirbærið “samningur” er til? Hvernig í ósköpunum getur maður talist frjáls ef hann má ekki svipta aðra frelsi?

Með öðrum orðum er þarna komin ný tegund af frelsi, “rational” frelsi, sem snýst í stuttu máli um ófrelsi.

2006-07-28T11:52:00.000Z

Þjófnaður og ríkisvald.

Við nánari skoðun á því sem flokkað er sem afbrot í nútíma samfélagi er mjög greinilegur munur á ástæðum og réttlætingu þeirrar skilgreiningar.
“það er ljótt að stela”, sem er fagurfræðilegt, siðferðislegt eða trúarlegt viðhorf, víkur við nánari skoðun fyrir Hobbes-ískri vænisýki og ótta við það ástand sem lýst er með heiti þessarar bloggsíðu.

Vörn eignar, sbr. síðustu færslu mína, hefur færst frá eigandanum sjálfum. Nútímaríkisvald hefur einkarétt á vörn eignar. Allar leiðir sem maður getur farið til að verja eign sína er skilgreind út frá því sem ríkið viðurkennir, leyfir eða framkvæmir. Ofbeldi gagnvart öðrum er aðeins bannað vegna meginreglna sem ríkið setur, og líkamleg valdbeiting í sjálfsvörn er leyfileg af þeim hinum sömu ástæðum.
Samfélagssáttmálinn sem áður er nefndur snýst um það að allir láti draga úr sér tennurnar og græði þær í þennan Levíatan sem ríkið er. Þetta er eins konar friðarsamningur í stríði allra gegn öllum.

Þessi sameiginlega hræðsla við að verða sviptur eign sinni er dæmi um fyrirbæri sem vel er lýst í samræmi við notkun Durkheim á hugtakinu samfélagsvitund (hugmyndin er reyndar fengin frá Rousseau), sem gleypir einstaklingsvitund mannsins í konservatífum samfélögum.

Ríkisvald, og þær óskráðu reglur og innræting sem áðurnefndum samfélagssáttmála fylgir, eiga það sameiginlegt að byggjast á hræðslu, þeirri hjarðeðlisblönduðu pre-emptífu nauðvarnarhyggju sem er til marks um hugarfar bráðarinnar, ekki þess rándýrs sem maðurinn er oft talinn vera.
Þegar maður sem “á” mikið þarf ekki að standa straum af kostnaði og þola þá fyrirhöfn sem því fylgir, og þegar slíkur maður er varinn af ríkisvaldinu, er ríkisvaldið að stela peningum frá öðrum með skattlagningu sinni til að viðhalda ákveðnu ástandi, því að ekki sé hægt að fá niðurstöðu um hvort viðkomandi geti raunverulega varið eign sína.

2006-07-04T13:30:00.000Z

Rjettur og náttúra.

Orðið réttur er að mínum dómi notað í of miklum mæli, og mjög illa misskilið, þegar rætt er um tilvist mannsins og þess sem í kringum hann er. “Réttur” er í raun orð sem felur það í sér að maður hafi þegar samþykkt þá reglu sem hinn svokallaði “réttur” byggist á. Ég hef áður ráðist á hugmyndir um náttúrurétt á þessum forsendum hér á síðunni.

Svo að ég lýsi mínum skoðunum á “réttindum” aftur:
Einstaklingur getur ekki haft réttindi sem hann getur ekki varið.

Svo ég skýri þetta nánar:
Ef maður er drepinn, er það til marks um að hinn verjanlegi “réttur” hans til lífs hafi, á þeim tíma sem hann var drepinn, ekki verið til staðar, þ.e. hann gat ekki varið sig á fullnægjandi hátt, og að einhver eða eitthvað hafi nýtt sér það, meðvitað eða ómeðvitað, til að binda endi á líf viðkomandi.
Ef maður getur ekki varið það sem maður lítur á sem eign sína, er það ekki eign viðkomandi lengur við þann atburð sem sviptir hann henni. Kann að virðast augljóst, eða mótsagnakennt.

Þegar maður kaupir eitthvað af öðrum manni, er það gagnkvæmur gerningur hvors um sig, þess efnis að verja ekki tiltekna “eign” sína fyrir hinum. Sú tæknilega, líkamlega og/eða hugarfarslega aðgerð sem framkvæmd er í framhaldi af eða í samræmi við þennan gerning, er ekki í andstöðu við þennan grundvöll eignarhalds- og eignatilfærslu, þ.e. um vörn hlutar eða skort þar á.

Það sem ég er að fara með þessu er að það eina sem getur talist “náttúrulegt” við eignarhald á hlut er það sem ég lýsi hér fyrir ofan og ýmsum kann að virðast villimannlegt.

Sá sem “á” meira er sterkari en sá sem “á” minna. Hann á meira undir sér.
Um er að ræða þann styrk að geta helgað sér miklu meira en flestir aðrir og varið það, en það er einmitt fyrirbærið auðvald, sem vinstrimenn nefna með mikilli siðferðislegri vandlætingu og fyrirlitningu.

Lög um eignarhald, skráð eða óskráð, og gagnrýnislaus viðurkenning á “eignarrétti” er fyrirbæri sem er fundið upp síðar, þegar fólk telur sig loksins hafa eitthvað þarfara að gera en að gæta eigna sinna og verja þær.
Eignarréttur í nútímamerkingu er þannig einungis ráðstöfun sem gerð er í skyni tímasparnaðar og hægðarauka, þar sem það er litið á það sem gefið að eigandinn geti varið eignina.

Lesendum mínum bendi ég á að þetta er hinn raunverulegi “samfélagssáttmáli”, sem er talsvert frábrugðinn Hobbes og Locke, sem voru að mínu mati of uppteknir af miðstjórnarvaldi, og sáu ekki skóginn fyrir trjánum.

Þetta er alger beinagrind hjá mér. Frekari útlegginga og útskýringa er þörf, sem ég mun vonandi hafa tíma til að birta sem fyrst. Eitthvað ætti þetta blogg að lifna við í framhaldi af þessu.
Næst mun ég tala um eðli þjófnaðar og ríkisvalds, en ég á eftir að pússa það betur.

2006-06-23T11:16:00.000Z

“Diss”kleimer

Hér á eftir fer hörð árás á Landsvirkjun. Ef slík umfjöllun er af einhverjum ástæðum móðgandi fyrir lesendur, til dæmis vegna búsetu á Austfjörðum eða annarrar fötlunar, er mælt með við viðkomandi að lesa ekki lengra.

Um skilgreiningar

Ef við myndum nú taka mann, til dæmis forstjóra landsvirkjunar, og hengja skilti um hálsinn á honum sem á stæði “hamstur”, myndi það þá gera forstjórann að hamstri?
Eins er það að setja “hf.” bak við nafn Landsvirkjunar.

Allar framkvæmdir Landsvirkjunar, stórar og smáar, eru opinberar framkvæmdir. Það að um er að ræða félag sem eingöngu er í eigu ríkisins, Reykjavíkurborgar og Akureyrarkaupstaðar gerir Landsvirkjun að opinberu fyrirtæki.

Þegar forstjóri Landsvirkjunar er maður sem einna þekktastur er fyrir slagorðið “báknið burt” kemur það manni óneitanlega spánskt fyrir sjónir þegar fyrirtækið blæs út svo sem raun ber vitni.

Um gæluverkefni í rekstri Landsvirkjunar

Svo ég vitni í heimasíðu Landsvirkjunar (23.6.06):
“Síðastliðin ár hefur Landsvirkjun auglýst eftir samstarfsaðilum undir nafninu „Margar hendur vinna létt verk“ og býður þar fram vinnu sumarvinnuflokka sinna við uppbyggingu á sviði ferðamála og umhverfismála.”
Og aftur: “Árið 2001 gerðist Landsvirkjun bakhjarl Þjóðminjasafns Íslands til þriggja ára[…]”
Og aftur: “Árið 2000 gerði Landsvirkjun samstarfssamning við Gunnarsstofnun á Skriðuklaustri sem felur í sér að Landsvirkjun kostar frágang landsins sem fylgir húsi Gunnars Gunnarssonar.”
Og enn: “Þá studdi fyrirtækið Landsmót UMFÍ á Egilsstöðum 2002 og efndi þar til kynningar á fyrirhuguðum virkjunarframkvæmdum. Margvísleg menningarstarfsemi um land allt hefur hlotið stuðning Landsvirkjunar gegn þátttöku í menningartengdri ferðaþjónustu í stöðvum Landsvirkjunar þar sem boðið er upp á söng og hljóðfæraleik, rímnakveðskap og draugasögur svo fátt eitt sé nefnt. Í samstarfi við Skáksamband Íslands hefur verið efnt til helgarskákmóta í Blöndustöð og í Ljósafossstöð síðastliðin ár sem þótt hafa tekast vel. Landsvirkjun studdi Foreldrasamtök Vímulausrar æsku en verkstjórar sumarvinnuflokka fyrirtækisins munu sækja fræðslu til samtakanna um vímuefnavarnir til þess að geta betur tekist á við slíkan vanda ef upp kæmi. Þá hefur Landsvirkjun stutt Íslensku óperuna í mörg ár og var það í fyrsta sinn bundið í samning árið 2001 en hann felur í sér fjölþætt samstarf, einkum varðandi kynningu.”
Og aftur: “Landsvirkjun kostar að hluta prófessorsstöður við Háskóla Íslands í verkfræði og við Háskóla á Akureyri í jarðhitavísindum. Þá hefur Landsvirkjun verið í fararbroddi fyrirtækja við að styðja Landsbókasafnið í því að opna landsaðgang að alþjóðlegum gagnagrunnum.“

Hlutverk Landsvirkjunar

Hlutverk félagsins er, samkvæmt heimasíðu þess, að “framleiða og afhenda raforku sem uppfyllir þarfir viðskiptavina sinna á sem hagkvæmastan hátt”.
Hlutverk Landsvirkjunar er EKKI að styrkja menningarstarfsemi, ferðamennsku og félagsstarf úti á landi. Ef fyrirtækinu er svona útbært fé ætti það annaðhvort að fara í raforkuframleiðslu eða í verðlækkanir á framleiðslu sinni, ef marka má hlutverk þessa opinbera fyrirtækis.

Ef þetta ætti að standast, þyrfti að breyta hlutverki Landsvirkjunar í eitthvað þessu líkt (auðvitað orðað á óljósari hátt til að forðast gagnrýni):
Hlutverk Landsvirkjunar er að annast skattlagningu fyrir hið opinbera og nota afraksturinn til að ná pólitískum markmiðum og auka útgjöld hins opinbera án þess að það sjáist á fjárlögum. Og framleiða og selja raforku til viðskiptavina sinna þegar félagið má vera að því.

2006-06-09T21:17:00.000Z

Ahaa...

"Yo butt ain't made fo'that!!!"

2006-05-19T15:25:00.000Z

Evró-visjón færslan

Ég er, þegar þetta er skrifað, þess fullviss að framlag Íslands hafi verið dæmt úr keppni. Þessi skoðun mín er studd þeim rökum að ekkert var sýnt af íslensku keppendunum úr “græna herberginu” eftir að flutningi hennar og atkvæðagreiðslu var lokið, þótt ærin ástæða hafi verið til eftir blendin viðbrögð áhorfenda.

Þótt ekkert “fokkjú” hafi verið til staðar var “Golden shower”-brandarinn í grófasta lagi, og án nokkurs vafa hefur hann misboðið sómakærum aðstandendum keppninnar svo mjög að þeir hafa ekki talið sér annað fært en að reka Silvíu úr keppninni.
Miklu “siðsamlegra” er greinilega framlag Stóra-Bretlands (þetta með skólastelpunum og skallapopparanum) og Moldavíu (no comment).

Við ættum að fara í fýlu eins og Ítalir gerðu á sínum tíma. Í ljósi þess sem gerðist í gærkvöldi í söngvakeppninni hefur þannig gefist tækifæri fyrir hið opinbera til að spara umtalsverða fjármuni.

2006-05-18T17:01:00.000Z

Extrapolation um alternatíft lífshlaup Úlfs Sveinbjarnarsonar

Ég er nokkuð ánægður með sjálfan mig og það hvernig ég hef lifað lífinu til þessa. Ákvarðanir mínar hafa almennt verið fremur sniðugar, og ég er kominn í býsna örugga, þægilega og áhyggjulitla stöðu.

Í letilegri borgarastéttartilveru minni vaknar engu að síður sú spurning hvort ég væri ekki enn ánægðari með lífið ef ég væri svolítið heimskari og prímitífari.
Ég væri plebbalegur en jafnframt ákaflega hamingjusamur, venjulegur, íslenskur lúði.

Þannig væri ég til dæmis…
Ef ég ætti sjónvarp, ef ég læsi ekki bækur, ef ég ynni með höndunum, ef ég hefði áhuga á enska boltanum, ef ég hlustaði á skaplitla og bragðdaufa síbylju.
Ef ég hefði nú tekið saman við heimska, persónuleikalausa, tattóveraða kerlingu með litað hár, eignast krakka meðan ég var sjálfur krakki, flutt í úthverfi, tekið bílalán og keypt jeppling.
Ef það væri ekki hægt að halda uppi samræðum við mig nema um enska boltann, sjónvarpsþætti og mainstream kvikmyndir.

En djöfull væri ég samt ánægður með mig. Ég hefði að minnsta kosti ekki vit á öðru en að vera það.

Hef ég ekki bara verið á rangri leið öll þessi ár? Nú fyllist ég fortíðarþrá og óskum um að ég hefði hagað mér öðruvísi. Mér dettur í hug frásögn Steins Steinarr, sem barði gamla kennarann sinn (Jóhannes úr Kötlum) með staf fyrir að hafa kennt sér að lesa.

2006-04-11T15:59:00.000Z

Þetta vissi ég alltaf...

Which Historical Lunatic Are You?
From the fecund loins of Rum and Monkey.

2006-03-13T16:14:00.000Z

Tíðindi, eða hvað?

Ég hef, gegn vilja mínum, ekkert tjáð mig hér á síðunni undanfarið.

Alltof mikið hefur verið að gera undanfarið, m.a. í tengslum við þetta.
Tímafrek leit að heppilegum “mubblum” hefur aftrað mér enn frekar, en þau mál ættu að skýrast fljótlega.
Ég lofa að reyna að birta eitthvað bitastæðara en þetta innan skamms.

2006-02-16T15:05:00.000Z

Morgunverður ungs manns á uppleið
Prósakk, skolað niður með espressó...

2006-02-14T13:55:00.000Z

Pfistill.

Tilgangsleysi lífs, siðferðis, tilfinninga, daglegra athafna, og tilverunnar sjálfrar er ekki nýtt efni í bókmenntum. Það eru margir höfundar sem hafa tekið þetta og blandað við eigin kynferðislegu fixation, áhrifarík atvik í barnæsku sinni eða leiðinlega lífsreynslu og fengið út skáldsögu.

Og svo sannarlega tekst með slíkri skáldsögu oftar en ekki að hreyfa við ákveðnum strengjum í manni.

Sumir hætta í miðju kafi að lesa. Þeir líta undan, og geta ekki, vilja ekki, samsama tilvist sína þeirri dökku mynd sem dregin er upp í bókinni. Sú leið að velta sér upp úr því ógeði sem bókin hafði að geyma og býsnast yfir ósmekklegheitum höfundarins er auðveldari, og ódýrari, bæði tilfinningalega og vitsmunalega.

Það getur verið erfitt að velta fyrir sér tilvist sinni á þeim svartsýnislegu, misantrópísku nótum sem bækur eins og Sagan um augað eftir Georges Bataille, Maldoror eftir Lautreamont, Öreindirnar eftir Michel Houellebecq eða “Justine” og “Juliette” eftir de Sade fá mann til að gera. Það er eins og maður sjái “vandamálið” sem felst í tilveru manns, en maður getur ekki orðað spurninguna sem kviknar.

Ég geri ráð fyrir að lesendur mínir séu vel menntaðir og hafi kynnt sér múmínálfana í þaula, og kannist við ákveðna persónu í bókunum, bísamrottuna. Hún bjó undir brúnni og átti sér eina bók, er bar titilinn “Um tilgangsleysi allra hluta”. Höfundur þessarar bókar gæti, ef út í það yrði farið, vel verið einn hinna ofangreindu höfunda.

Um er að ræða vonleysislegan existensíalisma, hið tilfinningalega svartnætti sem færist yfir þegar vitsmunirnir hafa lent í blindgötu.
Um er að ræða það tilfinningalega uppnám og vitsmunalega bjargarleysi sem gerir fólk sem er klárt í kollinum viðkvæmt fyrir trúarbrögðum, siðferðiskennd, vegetaríanisma og öðru rugli.
Fyrst skynsemin virkaði ekki, hví ekki að leggja á flótta inn í eitthvað sem er greinilega óskynsamlegt og forðast hið raunverulega, stóra spursmál? Hyldýpið sjálft?

Nietzsche hitti naglann ærlega á höfuðið í hinni frægu setningu um að þegar maður starir í hyldýpið starir það á mann líka. Það er enginn flótti undan þessu “augnaráði”, hinni þrúgandi vissu um algera óvissu og skort á vitsmunalegri kjölfestu. Engin flóttaleið er fær sem inniheldur ekki á einhverju stigi afneitun.
Skilningur vaknar á því að verkefnið að vera til er hverjum sem er ofviða.

En ef ég skrifa bók sem fjallar um líka hluti og í ofangreindum skítaskruddum, mun hún ekki bera sama nafn og bók bísamrottunnar, sem er einum of gildishlaðið fyrir minn smekk, þótt nákvæmt sé. Um óendanleika allra hluta væri titill sem félli mér betur í geð. Og þar sem titillinn hefði að geyma allt það efni bókarinnar sem hægt er að gera skiljanlegt, myndi ég láta eina tóma síðu nægja.
Því sannleikann er ekki að finna í bókum. Ekki einu sinni góðum bókum, með eða án grófra kynlífs- og ofbeldislýsinga. Það er búið að gá.

2006-01-13T12:15:00.000Z

Stóra DV-málið
Það er allt að verða vitlaust út af því að einhentur kennari á vestfjörðum sem kannski var barnaperri fargaði sér.
Eftir því sem ég hef heyrt ritaði maðurinn til fjölskyldu sinnar um að hann þyldi ekki ágang fjölmiðla í þessu máli og hefði því ákveðið að sparka fötunni.

En þarf það að vera aðalástæðan?
Svo lengi sem það hefur ekki verið kannað til hlítar hvort maðurinn var sekur eða saklaus um glæpina sem honum voru gefnir að sök getum við ekki með góðu móti sagt til um það hvort sjálfsvígið var DV að kenna eða ekki.

Svo virðist sem meginþorri almennings sætti sig við að vita ekki hvort maðurinn var sekur eða ekki. Víst er að meginreglan, sú að menn séu sýknir uns sök sannast, á við, en er þá ekki rétt að sýna DV sömu tillitssemi? Er það öruggt að DV hafi átt sök á þessu?

Ein lítil dæmisaga, sem ekki á sér neina stoð í raunveruleikanum
Setjum sem svo að ungur maður ryðjist inn á landsfund framsóknarmanna, vegi þar mann og annan og komist burtu.
Setjum nú sem svo að laganemi, við skulum bara kalla hann Ref, sé grunaður um verkið. og að Bændablaðið birti af honum mynd. Setjum nú sem svo að Refur hafi hina megnustu óbeit á Bændablaðinu, sem magnast hefur enn frekar við umfjöllunina.
Refur veit að sönnunargögnin gegn honum eru gríðarlega mikil og sannfærandi, og ákveður því að farga sér fremur en að verða lokaður inni fyrir lífstíð.

Áður en Refur opnar sér æð, skrifar hann með skrautskrift á glanspappír:
“Ég get þetta ekki lengur, því Bændablaðið hefur lagt líf mitt í rúst” o.s.frv. o.s.frv.

Ég geri þá ráð fyrir að almúginn, svo og samtök auglýsenda og eigendur bændablaðsins myndu í þessu tilviki hneykslast stórlega á siðlausri umfjöllun blaðsins um Ref, sem orðið hefur til þess að ungur og efnilegur maður með áhuga á meindýraeyðingu hefur framið sjálfsmorð.
Og ef Refur á sér framhaldslíf, á hvaða stað sem það kann að vera, hlær hann illyrmislega að öllu saman.

2006-01-04T15:54:00.000Z

Weltschmerz. Áramótaheit.

Þegar ég mun á gamals aldri skrifa mærðarfulla sjálfsævisögu mína minnist ég væntanlega ársins 2005 sem “síðasta árs æsku minnar”. (Ég geri ráð fyrir að verða sérstaklega dramatískur í ellinni)

Þótt maður sé enn jafn andskoti barnalegur og áður hefur maður kynnst því hvað það er að vera stressaður yfir verðbólgu og afborgunum, vísitölu, því að þurfa að kaupa heimilistæki o.s.frv. o.s.frv.

Það sem er verst við þetta vesen allt saman er að manni líður eins og vegna alls þessa sé innihald hausaskeljar manns að skreppa saman.

Ég hef hina megnustu fyrirlitningu á heimskingjum, og ég tel flest fólk heimskingja. Nú er ég loksins farinn að skilja af hverju fólk er svona heimskt. Baslið við að “lifa lífinu” veldur því að það er orðið steingert í toppstykkinu.

Ég hef alltaf litið á mig sem ábyrgðarlausan “frjálsan anda” sem er (að sjálfsögðu) langt hafinn yfir hina hugmyndalausu vinnumaura sem heimurinn virðist vera fullur af. Ábyrgð og áhyggjur gera fólk að andlausum, íhaldssömum taugahrúgum.

Þetta er það sem komið hefur fyrir bloggið mitt.

Síðustu færslur mínar hafa beinlínis verið leiðinlegar og óáhugaverðar. Þegar ég er ekki að hugsa um fasteignir er ég að hugsa um peninga. Og vinnuna.

Ég er skíthræddur við það sem virðist vera að koma fyrir mig. Ég virðist vera á góðri leið með að verða að aumingja.
Hvað tekur næst við hjá mér? Sjónvarpsgláp? Enski boltinn?

Næstu mánuði ætla ég svo sannarlega að reyna að streitast á móti þessu. Ég er ekki tilbúinn að til að verða vitlausari, leiðinlegri eða “eðlilegri” en ég er. Því mun ég spýta í lófana á nýju ári og gerast hrokafyllri, andstyggilegri og duglegri við að skrifa en áður.

Og hana nú.

2005-12-29T12:50:00.000Z

Hjer með kunngjörist...

Inn á þessa einstaklega virku bloggsíðu hafa verið settir linkar. Fleiri slíkir eru væntanlegir. Ef ég hef gleymt að setja einhvern inn sem þarna ætti að vera eru athugasemdir við þessa færslu velkomnar.

2005-12-16T14:19:00.000Z

Um höfund kennslubókar

Af einhverjum óskiljanlegum ástæðum langar mig óstjórnlega til að míga á hann.

2005-11-29T14:17:00.000Z

Öppdeit um íbúðarmál.

Kaup hafa tekist (=kauptilboð samþykkt, á mannamáli) milli mín og verktaka nokkurs um kaup mín á íbúð nokkurri í nýbyggingu í 101 Reykjavík. Íbúðina fæ ég á góðum kjörum.

Ég vinn nú hörðum höndum að því að gerast skuldari. Afhending íbúðarinnar er ekki langt undan, og ég þarf að púsla saman ákveðnum þáttum kaupanna til þess að:

a) Ég þurfi ekki að borga meiri peninga en nauðsynlegt er

b) Sem minnst af því fari í skatta.

c) Ég verði ánægður með ákveðna lausn er varðar millivegg og hurð.

Þá ætti ég að geta skakklappast úr hreiðrinu eftir jól.

2005-11-08T12:46:00.000Z

Metamorphoses:

Sjaldan, örsjaldan, kemur það fyrir að fíbbl (=kúnnar) setja sig á háan hest gagnvart mér fyrir aldurs míns sakir. Ég er jú aðeins tæplega 22 ára.

Þegar slíkt gerist kemur það mér ekki í gott skap, sér í lagi þar sem ég geri í því að koma fyrir eins og ég sé eldri en ég er, oftast með góðum árangri. Ég reyni að vera með mitt á hreinu og vera viðbúinn öllu mögulegu (og ómögulegu) sem komið getur upp.

Þegar ég er kallaður “baddn” eða eitthvað þaðan af verra, verður á mér mjög sérstök breyting.

Ég breytist í snyrtilega klætt, kurteist óargadýr, nokkuð líkt þessu. Eins og venjulega þegar ég tala í senn niður til fólks og þéra það verður það til þess að það lítur út eins og það hafi orðið vandræðalegt slys er varðar meltingarkerfi þess.

Því það er betra að vera ungur og stórkostlega gáfaður en að vera fullorðið fíbbl.

2005-10-18T15:06:00.000Z

Jibbí, fasssteigniiir…

Ég er um þessar mundir á kafi í fasteignum á tvennan hátt.

Annars vegar í störfum mínum, þar sem ég vinn við skjalagerð á fasteignasölu.
Hins vegar sem væntanlegur kaupandi.

Ég er að svipast um eftir eign, og er nokkuð sérvitur í þeim efnum sem öðrum. En þrátt fyrir að vera vel kunnugur fasteignaviðskiptum vegna starfs míns verð ég að viðurkenna ákveðna undrun mína hvað varðar lán og kjörin á þeim.

Þegar um er að ræða verð- og vísitölutryggingu, ofurhá greiðslugjöld, tveggja prósentna upp- og innágreiðslugjöld, viðskiptabindingu og einhliða “endurskoðun” vaxta á fimm ára fresti er ekki annað hægt en að græða á dæminu.
Ég hefði áhuga á að stofna banka ætti ég tök á því. Þá myndi ég sko… já.

Sem kaupandi held ég að ég haldi mig við Íbúðalánasjóð, jafnmikill hatursmaður þess batterís og ég er.
Því ég vil ekki gangast undir svona rugl-skilmála.

2005-10-07T10:33:00.000Z

Hugleiðingar um refsingar, seinni hluti

Hefndin

Þar sem hugmyndirnar á bak við refsingar eru svo fátæklegar sem raun ber vitni er í raun meginskekkja að telja að þegar maður er kærður fyrir líkamsárás sé fórnarlambið að fá sínu fullnægt.

Öll reiðin og þau sárindi sem því fylgja að vera limlestur eða nauðgað eru kæfð niður. Fórnarlambinu kemur ekki við hvort glæpamanninum er refsað eða ekki; það hefur aðeins möguleika á því að krefjast bóta um leið og ríkið sækir manninn til saka, sbr. áðurnefnda dóma.

Ef ég yrði einhvern tímann brotaþoli, mundi ég tæplega una því að:

a) Það væri látið eins og ég hafi ekki orðið fyrir brotinu, heldur samfélagið sjálft.

b) Glæpamaðurinn ætti kost á launaðri vinnu og menntun meðan á refsingu hans stendur, á minn kostnað sem skattgreiðanda.

c) Glæpamaðurinn fengi að lokinni afplánun félagslega aðstoð frá því sama “samfélagi” og eignaði sér brotið, á minn kostnað sem skattgreiðanda.

d) Ég mætti ekki hefna mín grimmilega, ætti ég þess kost.

Og ef hefndin er “slæm”, af hverju hefnir samfélagið sín þá? Af hverju er mönnum launað fyrir að brjóta af sér, og brotaþola bannað að bregðast við?

Þessi kristilegheit um að hefndin sé af hinu illa eru að mínu mati beinlínis hlægileg. Maður finnur ekki fyrir neinni sektarkennd vegna þess að hafa hefnt sín nema manni hafi verið innrætt það frá upphafi að hefndin sé ill.

Ef ríkið þarf endilega að stjórna þessu, af hverju er ekki rétti A til að leita hefnda á B þinglýst? Þetta sé þannig skráð og regúlerað, í stað þess að vera með puttana í refsiákvörðuninni, sem í sjálfu sér kemur hinu opinbera ekkert við.

2005-10-05T09:46:00.000Z

Hugleiðingar um refsingar, fyrri hluti.

Um skort á hugmyndafræðilegum grundvelli refsinga á Íslandi.

Ef maður tekur þá afstöðu til þess þegar A gerir B mein að tilefnislausu. Er það þá ekki “svívirðilegra” ef A gerir B mein þótt hann sé ekki neyddur til þess og hafi ekki neina ánægju af því? Ég spyr móralska lesendur mína þeirrar spurningar.

Ef maður til dæmis sér mann með þverslaufu á almannafæri, drepur hann, rænir og fær út úr þeim verknaði kynferðislega fullnægingu, er það gert af ákveðinni ástæðu.

Ef maður sér mann úti á götu sem ekkert sést athugavert við, og drepur hann án þess að hafa gaman af því, og sleppir því að ræna hann, er það tilefnislaust.

Á Íslandi eru aðeins tvær tegundir refsinga. Það eru engar opinberar aftökur hér á landi, engar hýðingar, ekkert annað en það að menn eru lokaðir inni eða þurfa að greiða sekt. Lof sé Mannréttindasáttmála Evrópu og dýrð.

---

Þegar mönnum er refsað eru þeir beittir ofbeldi eða kúgun af hendi hins opinbera, sem hefur einkarétt á því að beita slíku. Hið opinbera hefur engra beinna hagsmuna að gæta af því að viðkomandi sé refsað, þvert á móti er það kostnaðarsamt.

Þá reynir maður að finna einhverja aðra ástæðu fyrir refsingunum. Eru það hagsmunir brotaþola?

Í því sambandi vísa ég í tvo Hæstaréttardóma, í máli 178/2001 og 49/2005, þar sem þeirri spurningu er svarað skýrt á þá leið að brotaþoli hafi ekki beina hagsmuni af því að brotamanninum sé refsað.

Hið síðasta sem athugað er hlýtur þá að vera það hvort hið opinbera hafi ánægju af refsingum.

Þegar við samsömum höfunda kerfisins við “hið opinbera” í þessu sambandi, er því ekki svo farið. Hagsmunirnir sem vernda á eru óljósir, kostnaðurinn gífurlegur.

Hver er þá bættari þegar manneskja er lokuð inni, eða látin borga sekt? Ekki má brotaþolinn telja það sína hagsmuni, sbr. ofangreinda dóma.

Er það “samfélagið”? “Náttúran”? “guð”?

Eru það varnaðaráhrif sem leitað er eftir? Væri þá ekki rétt að fara sæmilega árangursríka leið til þess, og gera skrokkinn á glæpamönnunum svo lélegan að frekari brot séu ólíkleg, frekar en að fara þá leið að loka þá inni með bældar hvatir, heitar máltíðir og líkamsræktartæki?

Hin sérstöku varnaðaráhrif núverandi refsinga eru hverfandi, og hin almennu varnaðaráhrif eru lítil þegar hægt er að hálfdrepa manneskju og fá skilorð.

---

Mér finnst þetta til marks um hugmyndaleysi. Ég skildi þetta fyrst þegar mér varð hugsað til þeirrar víddar í refsingum sem líklega skipti mestu máli af öllu hér forðum.

Þegar manneskja er hýdd, limlest eða drepin er slíkt hin ágætasta skemmtun fyrir lýðinn, og jafnframt hafa ýmsir einstaklingar haft hreina ánægju af slíkum sýningum.

Svo að þetta sé sagt hreint út, er meiri tilgangur með slíkum refsingum en því að loka einhvern inni eða rukka hann.

Ef það mega ekki vera hagsmunir brotaþola sem ráða för, og ekki samfélagsins (sú hugmynd er absúrd vegna kostnaðarins, skilvirkninnar og skilgreiningarvandkvæða), og sá sem refsar má ekki hafa gaman af því (því sadismi er “að sjálfsögðu” siðferðislega rangur), hver er þá tilgangurinn með refsingum, annar en hinn augljósi; hinn sangi, hálf-píetíski siðferðisgrautur, kryddaður með vænum skammti af afneitun?

2005-10-03T16:50:00.000Z

Palladómur

Mér leiðist í tímum hjá kennurum sem ekkert gera annað en að þylja upp lagagreinar sem maður hefur þegar lesið og reglugerðir sem maður er þegar kunnugur.
Sérstaklega þegar umræddir kennarar líta út eins og blanda af múrmeldýri og manni og kæmust fyrir í vasanum á manni.

2005-10-03T16:49:00.000Z

Ég sá nunnurnar aftur í dag.
Ég skal, sko...
Ég skal.

2005-09-23T10:43:00.000Z

Um skítamál

Ég er svo hamingjusamur maður að það fer ekki lengur í taugarnar á mér þegar fólk reynir að gæta hagsmuna sinna. Þegar fólk er dónalegt, er ég aðeins pirraður yfir dónaskapnum, en ekki því þegar fólk vill fá sínu framgengt.

Það er algengt að fólk láti það fara verulega mikið í taugarnar á sér þegar deilur um litlar upphæðir, 1.500 krónur eða svo, kosta það 3 símtöl og 15 mínútur af tíma þess. Þegar um er að ræða svo lítil mál verður hugsar maður óhjákvæmilega með sér að þar hafi maður eytt tíma og orku til einskis.

Slík mál eru leiðinleg. Hagsmunirnir eru svo litlir að þegar maður hugsar um það eftir á, hefði maður e.t.v. átt að greiða kröfuna sjálfur, úr eigin vasa, bara til þess að losna við vesenið.

En það er nú einu sinni svo að ef maður gætir ekki eigin hagsmuna, gerir það enginn fyrir mann. Að minnsta kosti er ekki hægt að gera ráð fyrir því.

Þess vegna afgreiðir maður þetta möglunarlaust. Sú ímyndun hver svipur kverúlantsins verður þegar hann fær reikninginn borgar það allt saman upp, og meira en það.

Því maður gætir hagsmuna sinna jú sjálfur, rétt eins og téður kverúlant.

2005-09-19T10:45:00.000Z

Móralítet

Þar sem ég virðist ekki gera neitt annað á þessu bloggi en að endurtaka sjálfan mig, finnst mér rétt að árétta skoðanir mínar á stöðu siðfræðinnar.
a) Siðferði er ekki hluti af manninum.
b) Siðferði er verk mannsins.
c) Siðferði er leið mannsins til að stjórna hátterni síns sjálfs og annarra.

1) Svo ég útskýri þetta nánar, er þetta eins og ef maðurinn B byggir húsið E, er E ekki endilega hluti af B. Heildin “B+E” verður ekki til þótt B búi til E.

Ef við föllumst ekki á þetta, er allt það sem við búum til, gerum eða hugsum, hluti af okkur sjálfum.
Þegar ég var fimm ára bjó ég til styttu úr leir. Það að búa til styttu úr glorífíseraðri drullu telst einmitt sérstaklega uppbyggileg iðja fyrir fólk á þessum aldri. Þessi tiltekna stytta var af manni. Að minnsta kosti taldi ég mér trú um að hún væri það. Ég málaði hana bláa. Ef þessi litli, blái maður væri nú partur af mér, eins konar hómonkúlus, væri sú staðreynd að ég henti honum fyrir mörgum árum mjög dapurleg. Ég hef þar með glatað hluta af sjálfum mér.

Það að drepa ekki annað fólk, eða það að hafa velferðarkerfi, er ekki heldur partur af manninum. Þetta er allt saman dæmi um aðgerðir og tilbúning mannsins. Ef maður telur allar aðgerðir og hugsanir mannsins vera part af honum, og þá á grundvelli einstaklingsins, er maður kominn í ógöngur.

Ef maðurinn er skilgreindur svo að hann sé “kjötflikki + allar hugsanir þess + öll reynsla þess + allt það sem það hefur gert” er maður komin út í hálfgerða theólógíu. Ef um er að ræða mann sem hefur verið bankagjaldkeri alla sína hundstíð er viðkomandi þar af leiðandi minni maður en þeir sem hafa hugsað meira, reynt fleira og gert eitthvað sem meira er varið í. Og þá er maður óneitanlega kominn út í elítisma á grundvelli bæði vitsmuna (sem ég er fyrir mitt leyti sammála), aldurs, reynslu, eirðarleysis og dugnaðar.
Þar af leiðandi væri hinn ídeal maður blanda af Platóni, Stakhanov og Megasi.

2) svo að ég samsami þetta við siðferði, er það einmitt svo að maðurinn býr til sitt siðferði. (Þetta er, fyrir áhugasama, einn af örfáum punktum þar sem ég er sammála Kant.)

Siðferði er eins og löggjöf sem ekki er nægilega vel birt.
Siðferði er eins og réttarkerfi þar sem dómarinn er hugarburður og ekki er neitt réttaröryggi.
Siðferði er eins og náttúruréttur, og jafn hræðilega ólógískt, trúarlegt fyrirbæri.

3) Siðferði er tæki. Siðferði er að mörgu leyti sama fyrirbæri og lög, aðeins óljósara. Foucault leit svo á að þetta væri allt saman til þess að berja á náunganum, og þeim sem ekki fellur að hinni stöðluðu mynd. Ef hann hefði ekki verið að móralísera í sama mund, gæti maður hugsað sér að gefa hugmyndum hans nánari gaum. Staða mín er önnur en staða Foucault að þvi leyti að ég er ekki fullur af sjálfshatri og minnimáttarkennd.

Hlutlaus greining á siðferði, á þá leið að um sé að ræða tæki, krefst þess að maður taki ekki afstöðu til siðferðis á þeim grundvelli að um sé að ræða “gott og illt”, “réttlátt og óréttlátt”, o.s.frv. Með slíku væri maður hættur að leggja stund á heimspeki og farinn að leggja stund á trúarbragðafræði. Maður væri farinn að styðjast við (margumrætt) kennivald.

Líf manns er mjög flókið, það er ofætlun manni að lifa því sjálfur og treysta á sig sjálfan, og þar af leiðandi leitar maður skjóls með því að setja upp flatar meginreglur í stað þess að taka ábyrgð á sjálfum sér, lífi sínu, tilvist sinni, eins og það kemur fyrir hverju sinni. Þetta “hjálpar” manni ekki aðeins til að leggja dóm á eigin háttsemi, heldur einnig á hátterni annarra. Þegar einhver hagar sér ekki í samræmi við “siðferðið” er það nóg til þess að barið verði á viðkomandi.

Án þess að ég leggi dóm á það hvort það sé rétt eða rangt, er þetta allt saman að mínu mati “auðvelda leiðin út”, einföldun á tilvist mannsins. Siðferði er andlegur hjólastóll.

Siðferði er ekki hluti af manni fremur en stál og hnífur er hluti af verkamanninum, skurðgrafan hluti af skurðgröfukallinum eða litli blái maðurinn hluti af mér.

Og hana nú.

2005-09-12T10:01:00.000Z

Interpolation:

Það að haga lífi sínu í samræmi við það að maður telji sig hafa skilning á mannlegu samfélagi gerir mann annaðhvort að pollýönnu með blæðandi hjarta eða að vitsmunalegum sósíópata...

Svo að ég útskýri það betur sem ég á við er þetta í praxis það að maður setur sig á háan hest.

Ég er dæmi um hið síðarnefnda, og sanntrúaðir einstaklingar um hið fyrrnefnda. Í hvoru tveggja felst að sjálfsögðu að vera montrass og besserwisser.

Hið fyrrnefnda, pollýönnu-trúarleiðin, felur í sér kærleik og þolinmæði gagnvart heimskum lýðnum sem ekki veit hvernig hann á að haga sér.

Hið síðarnefnda, sósíópatían, felur í sér ýmist áhugaleysi eða hræðslu við slíkt hið sama.

Það að fólk sé skítugir ormar sem skríða á jörðinni er í meginatriðum rétt.

En fólk er líka samansafn skítugra orma með ímyndunarafl og vilja.

Og hvar kemur frelsið inn í þetta allt saman?

Jú, með því að sjóða saman, á fremur barnalegan hátt, kenningar Nietzsche um ofurmennið og egóisma Stirners, fær maður út, í besta falli, mann í uppreisn. Mann sem er að sjálfsögðu ekki frjáls, en vill verða það.

Gegn þessu vinnur sú hneigð mannsins sem ég hef áður vikið að, sú að binda sig niður, vera ófrjáls, láta eitthvað annað stýra ákvarðanatöku. Komast í frí frá sjálfum sér.

Egóismi og vilji til valds verður alltaf barinn niður þegar til staðar er mannlegt samfélag. Þetta er hin eilífa barátta mannlegs samfélags. Borgarastyrjöldin endalausa. Nietzsche sá þetta allt saman.

Það er ofætlun einum manni að vera einstaklingur.

2005-09-07T22:10:00.000Z

Árétting um skrif mín

Til að botna nokkuð í því sem ég á við þarf maður helst að lesa það í samhengi við mín eigin fyrri skrif, kenningar David Hume, Ludwig Wittgenstein, Martin Heidegger, J-P. Sartre, F. Nietzsche, Max Stirner o.fl. ofl.

Ef einhverja siðferðilega vandlætingu er að finna í skrifum mínum er það annaðhvort til marks um að ég skrifi lélegan stíl eða lesandi hafi ekki lesið mig nógu vandlega (t.d. færslur mínar frá í mars 2004).

Þegar ég ræði um siðferði, siðfræði, réttlæti og siðfræðilega rökræðu tek ég ekki siðferðilega afstöðu heldur reyni ég að að vera sem deskriptífastur, og forðast normatífa hugsun. Þegar ég tala teoritískt er ég yfirleitt frekar að lýsa og analýsera frá mínu sjónarhorni en að setja fram reglur.

Vegna þess hve veröldin er óskiljanleg reynir fólk að komast í frí frá henni, ef svo má að orði komast. Komast í frí frá tilfinningum sínum.
Það er tilgangslaust að reyna að fara að dæmi Sókratesar og “koma lagi á hugsanir sínar” hvað varðar rétt og rangt, réttlæti o.fl.
Tilgangslaust vegna þess hve tilfinningar lúta oft óskiljanlegum, irrational lögmálum (ef lögmál skyldi kalla). Það er fyrirfram töpuð barátta.

Svo að ég noti dæmisögu Esóps um refinn og vínberin (sem Baldvin notaði reyndar einnig í síðasta kommenti sínum) útvegar kennivaldið hina siðferðislegu rationaliseringu þess að maður lætur ekki undan tilfinningum sínum. Þetta er eins konar bæling. (Berin eru súr. Ég verð óhamingjusöm/samur ef ég læt undan tilfinningum mínum.)

Svo ég taki raunhæft dæmi.
Laganemi, sem er einkar snjall, myndarlegur og skemmtilegur einstaklingur, horfir út um gluggann á Lögbergi. Hann sér hvar nokkrar nunnur standa álengdar, gæðandi sér á Sóma-langlokum. Þar sem laganeminn hefur talsverða fyrirlitningu á lífsviðhorfum nunnanna dettur honum í hug að það væri gaman að stríða þeim örlítið.
Og þá gerir laganeminn annað af tvennu:

a) lætur undan tilfinningum sínum, hleypur út eins og fætur toga, hlær geðveikislegum hlátri og berar kynfæri sín fyrir dauðhræddum nunnunum.
b) gerir sér grein fyrir því að slíkt væri í senn dónalegt og ógeðfellt (kennivald, svo ég stafi það næstum) og ákveður að “hyggilegast” væri að láta ekki verða af slíku. Að sinni.

Laganeminn ákveður þarna að fara eftir kennivaldinu, í stað þess að láta stjórnast af tilfinningum sínum. Í þessu tilviki, eins og svo oft, valdi hann auðveldu leiðina.

Ég tel að “kennivald” sé mun víðtækara fyrirbæri en margir siðfræðingar, og eigi við í nánast öllum tilvikum.

Réttlæti er svo sannarlega skurðgoð í þeim skilningi að það er manngert og það er dýrkað. Það er ekki hluti af manninum, nota bene, heldur líkara fötum sem hann klæðist. Svo ég sýni mörk þessa hugtaks í mínum huga, tel ég “guð” og “siðferði” líka skurðgoð. E.k. Gríma.

Það sem ég á við með “persónulegri ákvarðanatöku”, sem er vissulega ekki gallalaust hugtak, er að tekin sé ákvörðun út frá tilfinningum, duttlungum, án stuðnings við kennivald, í hvaða formi sem það er.

Tek ég einhversstaðar afstöðu til þess hvort er siðferðilega rétt? Tek ég einhverja afstöðu til þess hvort annað sé fyrirlitlegra en hitt? Hvort er betra, að vera hömlulaus eða bældur?

Ég fjalla hvergi um það. Ég fjalla hvergi um það að það sé eftirsóknarverðara í sjálfu sér að vera sjálfstæður en að vera ósjálfstæður.
Ég geri svo sannarlega grein fyrir minni eigin afstöðu til þess, en ekki gerist ég svo hrokafullur að reyna að rökstyðja hana. Það get ég ekki án þess að uppúr mér velli merkingarlaust þvaður.

Það að eitthvað sé siðferðilega gott eða slæmt er án undantekningar merkingarlaust kjaftæði (sbr. Wittgenstein, einhver?).
Við tilfinningum er hins vegar ekkert hægt að segja.

Siðfræði er rationalisering á því sem er irrational. Tilfinningum.

Þegar ég hlæ hæðnishlátri að því þegar fólk “rökstyður” tilfinningar sínar, er ég ekki með því að hafna tilfinningum sem slíkum. Ég er að hlæja að þessum tilburðum, þessum leikaraskap.
Það sem mér finnst skrýtnast er það að nokkur skuli geta óhlæjandi haldið fram þessum heimskulegu siðferðislögmálum, hvort sem um er að ræða það hvernig halda ber á hnífapörum eða í hvaða líkamsop megi stinga getnaðarlimi.

Mér finnst þetta beinlínis fyndið. Ég er partur af þessari tilveru og er hræsnisfullt fífl eins og þið hin.
En að minnsta kosti geri ég mér engar grillur um að þetta sé “rational”.

Heilagur Úlfur.

Viðauki: Heimurinn í draumum Úlfs Sveinbjarnarsonar.
Ef ég reyni að ímynda mér heiminn eins og ég vildi sjá hann væri ég að færast of mikið í fang. Ég reyni það ekki einusinni. Heimurinn sjálfur er svo langt fyrir ofan minn skilning að það væri beinlínis hlægilegt að reyna það.

Svo að ég ímyndi mér þetta til gamans, væri hann réttlætislaus. Hann væri líka laus við, þverslaufur, rökfræði, púðluhunda, stærðfræði, vínarvalsa, orsakarsambönd og bleikar skyrtur.
Hann myndi að sjálfsögðu ekki ganga upp, en hver segir að hlutirnir þurfi að vera “rational”? Hvað þá að ÉG þurfi þess?

2005-08-30T14:16:00.000Z

De Justitia.

Ég er þeirrar skoðunar að “réttlæti” feli alltaf í sér réttlætingu manneskju á athöfnum sínum eða annarra.
Svo að ég skýri nánar hvað ég á við, er réttlæti eitt af þeim fyrirbærum sem menn nota til að komast hjá því að taka ákvarðanir á eigin forsendum.

“A er réttlátt og B er ranglátt” er í rauninni flótti undan persónulegri ákvarðanatöku og til marks um ósjálfstæði í hugsun.
Siðferðilegur rökstuðningur er langoftast því marki brenndur að manninum finnst hann þurfa að vísa í eitthvað annað og meira (t.d. siðferði, réttlæti, lög, samfélag, “guð”) en sig sjálfan.
Fólki finnst slík “röksemdafærsla” nauðsynleg í tilvikum þar sem rök eru í senn tilgangslaus og fráleit.

Hræðslan við að gera hlutina á eigin forsendum er slík að mönnum er stungið í fangelsi, þeir drepnir eða þaggað niður í þeim á þeim forsendum að þeir fara ekki eftir þessum tilbúnu stöðlum, þessum réttlætingum, þessum huglægu skurðgoðum.
Mér er sama um það hvort það er “réttlátt” eða “óréttlátt”. En það er gert, og ekki ætla ég að taka neina almenna afstöðu til þess hvernig mér líkar það. Ég geri hins vegar fastlega ráð fyrir því að ég bregðist harkalega við því ef mínu frelsi eru settar skorður á þennan hátt.

Sérstaklega þar sem rökin fyrir því eru svo fátækleg sem raun ber vitni. Réttlæti er nefnilega trúarlegt fyrirbæri.
Og úr lausu lofti gripið.

2005-08-16T17:31:00.000Z

Skoðanir mínar í hnotskurn?

Setjum sem svo að ég segði, hýpóthetískt auðvitað, að helst ætti að hengja hinn síðasta pólitíkus í görnum hins síðasta bókstafstrúarmanns.

2005-08-11T12:35:00.000Z

On the Overall Inferiority of the English Language.

Stundum velti ég því fyrir mér hvers vegna það stendur á annarri hverri heimasíðu á netinu sem fjallar um Max Stirner að hann hafi verið vanheill á geði, (e.g. “manifestly insane”).

Þessar síður eru nánast undantekningalaust á ensku.

Ef við lítum á þá ensku þýðingu sem helst er í veltunni, (Cambridge Texts in the History of Political Thought) sér maður að textinn er allur í belg og biðu. Þetta stafar af því að á þýsku og ensku er talsverður munur hvað varðar gerð hugtaka, setningabyggingu og skipulag á röksemdafærslu.

Þýska er að sjálfsögðu mun heppilegra tungumál til að fílósófísera á en enska; þetta hef ég oft og mörgum sinnum sagt áður og held fast við það.

2005-07-25T11:18:00.000Z

Stutt hugleiðing um verðmæti og borgarskipulag.

Þegar maður lítur heildstætt á borgarskipulag í Reykjavík kemst maður undantekningarlaust í vont skap, enda er um að ræða dæmi um einstaklega slæma nýtingu á plássi.

Þriðja flokks stjórnmálamenn vildu ekki viðurkenna þéttbýlið, og grófu hausinn á sér niður í mykjuhaug barnalegrar sveitarómantíkur. Úr urðu þessar gríðarmiklu vegalengdir og grænu tún sem eru milli húsa borgarinnar.

Leiðin sem farin varbýður upp á klúður. Lóðirnar voru ekki seldar og stjórnmálamenn og skrifstofublækur voru með puttana í öllu frá upphafi til enda.

Einna skrýtnast er að enn eimir af þeim hugsunarhætti að líta ekki á lóðir sem verðmæti heldur einhvers konar réttindi.

Þetta er ágætis dæmi um það þegar hið opinbera er með reglugerðafargan og menn geta ekki varið sig fyrir hinu opinbera.
Þegar menn þurfa að greiða milljónir fyrir lóðir, eignast þær og eru sem mest í friði fyrir skrifstofu-slettirekum hins opinbera, nýta þeir það sem þeir hafa eins og mögulegt er.

Alltaf er jafnfyndið að sjá það að þeir sem kalla sig hægrimenn taka flestir ekki eftir þessu. Þegar mest er kvartað yfir lóðaverðinu og litlu lóðaframboði spyr maður sig hvort þetta fólk hafi ekki áttað sig á því að um er að ræða verðmæti.
Mikil verðmæti.

Og alltaf prédika þeir vinstri-leiðina, sem sjálfstæðismenn hafa viðhaldið áratugum saman. Sveit í borg og fimm ára áætlanir.
Sveiattan.

2005-07-22T10:46:00.000Z

Hryðjuverk og grundvöllur ríkisvalds. Skýring anarkó-indivídúalista.

Margt hefur verið sagt um þá þætti utanríkis- og innanríkisstefnu stórveldanna sem taldir eru valda titringi og spennu, og ég ætla ekki að bæta neinu við það hér, fyrir utan það að benda á að yfirleitt er um að ræða þætti sem koma utanríkis- og varnarmálum við.

1. almennt um verndarhlutverk ríkisins og skattheimtu
Þegar menn velta fyrir sér rökunum fyrir skattheimtu, (og þá á ég við hin sögulegu rök, ekki einhvern pollýönnu-velferðarútúrsnúning) kemur í ljós að í raun er um að ræða gjald fyrir “vernd”.

Þótt flestir kannist einkum við þetta úr kvikmyndum sem “mafíuaðferðir” er það einu sinni svo að fyrirbærið “mafía” verður til við þær aðstæður að viðkomandi ríkisvald er of þunglamalegt og veikburða til þess að geta verndað borgara sína.

Og nú, þegar “hryðjuverkaógnin” steðjar að, eins og við vorum óþægilega minnt á í gær, vakna ákveðnar spurningar í þessu sambandi. Menn bjuggust við því að hryðjuverkaárás yrði gerð fyrr eða síðar, og samt sem áður var ekki hægt að koma í veg fyrir ósköpin í London.

Það eitt stendur eftir, þegar tæplega 4 ár eru liðin frá upphafi “stríðsins gegn hryðjuverkum”, að það er nákvæmlega sama hvað pólitíkusar segja, hvaða hlutum frelsisins kastað er út um gluggann og hvaða lönd er ráðist á, alltaf hafa hryðjuverkamennirnir vinninginn, þar sem þeir eru hreyfanlegir og illfinnanlegir, en ríkisvaldið ekki.

Ríkisvaldið getur einfaldlega ekki verndað borgarana án þess að gera tilveru þeirra með öllu óþolandi.

2. Um tilgang utanríkisþjónustu yfir höfuð.
Um hlutverk utanríkisráðuneytis Íslands er fjallað í 14. gr. reglugerðar um Stjórnarráð Íslands nr. 96/1969.
Í þeirri upptalningu kennir ýmissa grasa, og í stystu máli má segja að það sem ekki er óþarft af því ætti alls ekki að vera hlutverk ríkisins.

Þegar samskipti milli landa eru orðin eins auðveld og raun ber vitni er þetta beinlínis glórulaust.

3. Orsök patríotisma og lýðskrums.
Það sem stjórnmálamennirnir gera þegar þeir standa frammi fyrir þessu er það að reyna að fylkja fólkinu á bak við sig. Og það finnst mér mjög skiljanlegt. Þeir berjast fyrir lífi sínu með hávaða og látum í þeirri veiku von að menn sjái ekki að öll þau vandamál sem við stöndum frammi fyrir eru til komin vegna hegðunar þeirra í umboði okkar.

Svo að ég útskýri þetta nánar, getur þeirra batterí, ríkið, ekki uppfyllt meginskyldur sínar lengur, þær að vernda borgara sína. Þar með vaknar sú óþægilega spurning hvort ríkisvald eigi yfir höfuð rétt á sér.

Flest ríki eru ennþá með brennivínsþambara (=sendiherra) í þjónustu sinni úti í löndum, sem taka enn minni þátt en áður í viðskiptum fyrirtækja við erlenda aðila. Þeir eru yfir höfuð óþarfir. Auk þess væri eðlilegra að vörusýningar og kokkteilboð væru á kostnað þeirra sem sækjast eftir viðskiptunum, en ekki á kostnað minn sem skattgreiðanda.

4. Samantekt.
Ríkisvaldið er ekki hæft til að sjá um varnarmál nema að því leyti sem það snýr að öðrum ríkjum, þ.e. ríkisvaldi þeirra.
Ríkisvaldið er ekki hæft til að sjá um viðskipti fyrir hönd annarra en sjálfs sín.

Þær aðgerðir sem reitt hafa öfgafulla múslíma til reiði undanfarin án eiga það sammerkt að vestrænir pólitíkusar hafa verið með puttana í hlutum sem þeir ráða ekki við.

Pólitíkusarnir blekkja fólk til að taka afstöðu með sér, til að ausa skattfé í fyrirfram tapaða baráttu og veita þeim aukið vald, vald sem þeir vita ekkert hvað þeir eiga við að gera.

Stjórnmálamenn eru stétt sem þekkir ekki sín takmörk og þyrfti að útrýma.

2005-07-21T15:05:00.000Z

Stutt hugleiðing að loknum hektískum morgni í vinnunni:

Allir þurfa að búa einhversstaðar.
Líka hálfvitar.

2005-07-11T09:56:00.000Z

Tilkynningarskylda
Ég er ekki dauður. Né heldur hef ég lesið svo mikið af konsentreraðri illmennsku að ég hafi komist í katatónískan trans, úr hverjum ég mundi vakna eftir 666 daga, láta eins og dýrið í opinberunarbókinni og segja böö við fólk sem á sér einskis ills von.
Ég er bara þögull þessa dagana.

2005-06-21T14:23:00.000Z

Juliette
Ég verð að viðurkenna að bókin “Juliette” eftir markgreifann af Sade er bók hverrar innihald misbýður mér. Og ég er ýmsu vanur.
Heimspekilegu kaflarnir eru þunnir, yfirleitt bara upptalning á því hvaða perversítet tíðkast í fjarlægum heimshlutum (þ.á.m. Íslandi, þar sem skv. Sade tíðkaðist við brúðkaup að allir karlkyns brúðkaupsgestir, og fjölskyldumeðlimir beggja, ættu samfarir við brúðina í veislunni. Allt örugglega satt.) Við þetta bætast svo kynlífs/blóðbaðs-lýsingar sem eru svakalegri en nokkuð það sem ég hef séð áður. Fjöldamorð, blóðdrykkja, kanníbalismi, nekrófílía, koprófílía, pedófílía, þvagdrykkja, snöff, öllu ægir saman. Og Úlfi Sveinbjarnarsyni er ekki skemmt.

Með “Justine”var ákveðinn tilgangur. Í þeirri bók var ákveðin hugsun. En þetta… úff.
Lýsingar á kynlífi, ofbeldi eða sérvisku eru í góðu lagi fyrir mér, svo lengi sem þau þjóna einhverjum tilgangi fyrir utan það að vera órar höfundar.
Sú hugmynd að “náttúran” sem slík refsi mönnum ekki er engan veginn svo flókin eða illútskýranleg að nauðsynlegt sé að eyða hundruðum blaðsíðna í lýsingar á barnamorðum og sauráti til að hún komist til skila.

2005-06-20T15:51:00.000Z

Meira um ritfrelsi og lög
Í 125. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 segir: “Hver, sem opinberlega dregur dár að eða smánar trúarkenningar eða guðsdýrkun löglegs trúarbragðafélags, sem er hér á landi, skal sæta sektum eða fangelsi allt að 3 mánuðum. Mál skal ekki höfða, nema að fyrirlagi saksóknara”

Enda er málfrelsi aðeins til staðar ef maður segir ekkert óþægilegt. Verandi eigi með öllu saklaus í þessum efnum, vona ég að enginn sem tengsl hefur við saksóknara lesi bloggið mitt.

2005-06-14T14:59:00.000Z

Ritfrelsi og ólöglegur dónaskapur.

Ég hef undanfarið verið að hugleiða fyrirbærið "ritfrelsi" og afstöðu mína til þess. Eins og venjulega er mér sama um ritfrelsi annarra en vil verja mitt eigið með kjafti og klóm.
Ég þreytist hins vegar seint á að benda á hræsnina sem felst í því þegar ákveðnir hlutir eru bannaðir í þessum efnum.

Í dómafordæmi Hæstaréttar Bandaríkjanna sem sett var í máli Roth gegn BNA frá 1957, 354 U.S. 476, var slegið föstum merkilegum mælikvarða á ólöglegan dónaskap.

Sá mælikvarði byggist á því að ef "hinum almenna borgara", sem beitir gildismati samtíma síns, þykir meginumfjöllunarefni téðs efnis höfða til syndsamlegra hneigða, fellur dónaskapur hvorki undir fyrsta né fjórtánda viðauka stjórnarskrárinnar, en í þeim felst ritfrelsi.
Á ensku er þessi tilbúni mælikvarði svona: "The standard for judging obscenity, adequate to withstand the charge of constitutional infirmity, is whether, to the average person, applying contemporary community standards, the dominant theme of the material, taken as a whole, appeals to prurient interest." (fengið af síðunni FindLaw.com)

Í fysta lagi spyr maður sig: Hvað felst í hugtakinu "hinn almenni borgari"?
Í öðru lagi: Hvert er gildismat samtíma "hins almenna borgara"?
Í þriðja lagi: Hvernig á að meta hvert meginumfjöllunarefni efnisins er? (Hvaða túlkun á verkinu ber að leggja til gundvallar?)
í fjórða lagi: Hvað eru "syndsamlegar hneigðir"?
í fimmta lagi: Hvað höfðar til "syndsamlegra hneigða"?

Þegar um er að ræða fimm mismunandi matsatriði, öll þeirra óskýr, vaknar sú spurning hvort ritfrelsi sé í raun verndað í BNA eftir að þessi dómur gekk, en þau ákvæði fyrsta og fjórtánda stjórnarskrárviðaukans sem þessi mælikvarði á að skýra eru mjög opin og víðtæk.
Svo sem hæstaréttardómararnir William Douglas og Hugo Black sögðu í séráliti sínu eru hvergi til gögn sem sýna að hlutir sem innihalda dónaskap og klám eigi að vera undanþegnir þessum greinum.

Samt sem áður fór sem fór, og mælikvarðinn varð yfirsterkari. (Svo virðist sem íslenskir dómarar séu ekki einir um að taka sér löggjafarvald...)

Enda reyndist umræddur mælikvarði vera meingallaður í framkvæmd. Meinleg gloppa hafði verið í honum í upphafi, svo sem sjá má í dómi sem gekk 1966 í máli Mishkin gegn New York, 383 U.S. 502, En þá var kveðið uppúr um það að þótt sadómasókismi o.þ.h. höfði ekki til syndsamlegra hneigða hins "almenna borgara", sé Roth-mælikvarðanum SAMT SEM ÁÐUR fullnægt.

Í máli Ginzburg et al. gegn BNA, 383 U.S. 463 gekk dómursem kveðinn var upp sama dag en ég vil hafa sem fæst orð um hann önnur en þau sem ég set hér, uppúr sératkvæði Hugo Black, en hann var þeirrar skoðunar að stjórnarskrána beri að skýra bókstaflega:

"Only one stark fact emerges with clarity out of the confusing welter of opinions and thousands of words written in this and two other cases today. That fact is that Ginzburg, petitioner here, is now finally and authoritatively condemned to serve five years in prison for distributing printed matter about sex which neither Ginzburg nor anyone else could possibly have known to be criminal."

Í síðasta málinu sem ég rek hérna, “kyndilberum frelsisins”, BNA, til háðungar,
A Book Named "John Cleland's Memoirs of a Woman of Pleasure" v. Attorney General of Com. of Massachusetts, 383 U.S. 413, hafði ríkið Massachusetts nýtt sér lagaheimild til að banna téða bók, og taldi sig hafa gert slíkt með stoð í ofangreindum fordæmum.

(Um er að ræða einhverja leiðinlegustu bók sem ég hef gert tilraun til að lesa. Hún er skrifuð um 1740 af John Cleland. Hún er þekktari undir nafninu "Fanny Hill".)

Í dómsorðinu, sem þrír dómarar stóðu að, segir:
"Under the test in Roth v. United States, 354 U.S. 476 , as elaborated in subsequent cases, each of three elements must independently be satisfied before a book can be held obscene: (a) the dominant theme of the material taken as a whole appeals to a prurient interest in sex; (b) the material is patently offensive because it affronts contemporary community standards relating to the description or representation of sexual matters; and (c) the material is utterly without redeeming social value."

Þar sem dómstólar í Massachusetts höfðu sagt að bókin hefði afar lítið bókmenntalegt gildi, en ekki að hún hefði ekki neitt, höfðu þeir rangtúlkað "stjórnarskrána".
(svo heldur fólk að íslenskir dómarar séu heimskir...)

Samantekt:
Fyrst setur Hæstiréttur BNA lög sem eru jafngild stjórnarskránni, svo fattar hann að lögin eru ekki nógu víðtæk, svo hann setur þau upp á nýtt, harðari, svo skýrir hann vitleysuna uppúr sér bókstaflega (sem var EKKI gert hvað varðar hinn raunverulega texta stjórnarskrárinnar í Roth-málinu) og lendir í ógöngum. Ef einhver getur bent mér á svipað stórvirki úr íslenskri dómaframkvæmd mætti sá hinn sami að benda mér á það.

(Þær upplýsingar sem ég nota um bandaríska dómaframkvæmd eru fengnar af hinni ágætu vefsíðu Findlaw.com)

2005-06-13T22:42:00.000Z

Vangaveltur um siðferði og ríkisvald, eða "hvers vegna er ég á móti lögum", 3 hluti. The Grand Finale.

Eftir að hafa slegið svo snöfurlega fram þeirri expósisjón á skoðunum mínum á réttu og röngu sem raun ber vitni, tel ég rétt að fjalla nánar um “afleiðingar” þess sem ég er fylgjandi. Niðurlagningu ríkisins og ógildi allra laga.

1. Fyrsta spurningin sem ég myndi spyrja sjálfan mig að er að sjálfsögðu:
“Er þér sama um afleiðingarnar?”

Og þeirri spurningu myndi ég að sjálfsögðu svara á þá leið að það sé augljóst; verandi siðferðislega “öðruvísi”, ofurindivídúalískur elítisti. Mér er í raun og veru sama um yfirgnæfandi meirihluta fólks, og ég nenni ekki að lifa í þeirri blekkingu að ég láti mér ekki í raun og veru í léttu rúmi liggja hvað verður um öll svöngu börnin í “Fjarskanistan” og þvíumlíkt. Ef ég reyndi annaðhvort að hafa skoðun á því eða bera einhverjar tilfinningar í brjósti þegar ég hugsa um örlög þeirra, væri ég í senn að færast of mikið í fang og fara illa með mig sjálfan persónulega.

2. Önnur spurningin væri væntanlega eitthvað á þessa leið:
“burtséð frá þeirri staðreynd að þér er sama um afleiðingarnar, má þá ekki gera ráð fyrir því að þú hafir leitt hugann að því hverjar þær yrðu, verandi maður djúphugull og margfróður? (alltaf gaman að taka viðtal við sjálfan sig)

Og verandi maður magnanimissimus, myndi ég svara spurningunni og þá með því að segja hreint út að allt myndi að sjálfsögðu fara fjandans til. Á heildina litið. Ég myndi hins vegar benda á það að helstu stórvirki mannkynssögunnar hafa einmitt verið unnin við slíkar aðstæður. Glæsilegustu minnisvarðar einstaklinga hafa orðið til við slíkar aðstæður. Athyglisverðustu tímabil sögunnar hafa verið þessu marki brennd. Hvers er misst? Frekar kysi ég að vera uppi á áhugaverðum tímum þar sem ójafnvægi ríkir en að vera uppi á einhverjum “rational” jafnvægis-samhjálpar-stöðlunar-velferðar-evrópusambands-leiðindatímum.
Og hana nú.

3. Næsta spurning væri væntanlega á þá leið að fyrst mér sé sama um flest fólk, af hverju vil ég þá neyða það til að vera frjálst?

Þeirri spurningu myndi ég einnig svara á brilljant hátt (að eigin mati). Ég er ekki að halda því fram að allt fólk eigi að vera frjálst, enda eru slíkar hugmyndir illrökstyðjanlegur, fílanthrópískur, pólitískt korrekt kjaftavaðall. Ég er ekki að mæla með einhverri algildri reglu (eða regluskorti). Aðeins er um að ræða útópíska sýn manns sem er mjög viss um eigin ágæti.

Ef öllu því sem á undan er gengið er tekið sem siðferðilegri vandlætingu á því að fólk sé undirokað, er um þreytandi misskilning að ræða. Þetta eru aðeins persónuleg mótmæli sem undirritaður beinir gegn því að vera undirokaður sjálfur, og þótt hann sýni undirgefni og hlýðni við þennan hlægilega barnaskap, lög og reglu, í verki er ekki þar með sagt að hann sætti sig við hann og þurfi að vera fylgjandi honum.

Um er að ræða hóflegt, bitlaust andóf mitt gegn því að einstaklingurinn (og þá ÉG) sé undirokaður af stórri bavíanahjörð, hópi fáráðlinga sem kemur fram undir nafni ríkisvalds og sýnir af sér þann hroka að ætlast til fórnfýsi minnar gagnvart sér, neyðir mig til að greiða skatta, bannar mér að gera sumt, setur höft og skilyrði á annað, og hefur allan tímann svo siðferðilega “rétt” fyrir sér að það vekur hjá mér viðbjóð.

2005-06-02T12:46:00.000Z

Vangaveltur um siðferði og ríkisvald eða "hvers vegna er ég á móti lögum", 2. hluti.

Í flestum almennum skilgreiningum á ríkisvaldi er það viðtekið að það eitt hafi rétt til valdbeitingar á því svæði er því er helgað.
Þetta svonefnda einkenni á ríkisvaldi er ekki frá tímum lýðræðis, heldur einveldis, og rökin fyrir því, og þá á ég ekki við þau sem lýðurinn hefur alla tíð verið mataður með, eru reist á persónulegum hagkvæmnissjónarmiðum og því að hafa sem öruggasta stjórn á aðli, kirkju og bændum.
Þegar breytingar þær hafa almennt orðið á stjórnskipun sem orðið hafa á vesturlöndum síðustu 200 árin, eru þau rök léttvægari. Þau siðferðilegu rök sem fíflin voru mötuð með hafa orðið ofan á, og hin raunverulegu rök sem falla flestum miður í geð, Machiavellianisminn og járnhællinn, hafa látið undan.

Sú spurning vaknar í framhaldinu á hvaða forsendum lýðræðisríki beita löggjafarvaldi sínu, öðrum en siðferðilegum?
Og hvar passar einstaklingurinn inn í það dæmi allt saman?

Fólk hugsar ekki einu sinni um það af hverju lögin eru eins og þau eru, og þaðan af síður véfengir það réttmæti þess að einstaklegum hagsmunum þess sé ef til vill fórnað fyrir óskilgreinda “heildarhagsmuni”.
Það valdboð sem var reist á “ég ræð” hefur í lýðræði vikið fyrir því sem byggist á “við, meirihlutinn höfum rétt fyrir okkur”. Að sjálfsögðu er um einföldun að ræða, en í stórum dráttum hefur þetta orðið svona.

Það að hafa “rangt” fyrir sér sem einstaklingur er í mínum augum mikilsverðara en að hafa “rétt” fyrir sér sem ekki neitt.

2005-06-01T13:41:00.000Z

Vangaveltur um siðferði og ríkisvald, eða "hvers vegna er ég á móti lögum", 1. Hluti

Eins og lesendum mínum mun vera kunnugt, er undirritaður mjög á móti hvers kyns hugmyndum um náttúrurétt. Ef slíkur "náttúruréttur" er til, afmarkast hann við hluti eins og þyngdaraflið o.þ.h. og reynir því lítið á hann í júridískri umræðu.
En tengsl siðferðis við löggjöf er flókið efni. Í sjálfu sér mætti segja að engin lög séu laus við að vera tengd siðferðislegu gildismati á einn eða annan hátt.

T.d. á það að heita "ljótt" að stela, þess vegna er það bannað.
"Allir menn eiga rétt til frelsis og mannhelgi..." (1.mgr. 5. gr. laga nr. 62/1994 um Mannréttindasáttmála Evrópu) er einnig dæmi um siðferði í löggjöf.

---
Það segir sig sjálft að þau lög sem ekki hafa neinn tilgang annan en að telja upp staðreyndir um heiminn eru "óþörf", og þá í þeim skilningi að ef um er að ræða óumdeilanlega staðreynd, er tilgangur lögfestingar hennar enginn.

Þar af leiðandi eru lög, að því marki sem þau telja ekki upp óumdeilanlegar staðreyndir, eins konar yfirlýsing sem gengur í berhögg við "staðreyndir" heimsins í kringum okkur. Yfirlýsing sem ætlað er að breyta raunveruleikanum.

Siðferði er ekki hluti af objektífum raunveruleika, heldur er það í hæsta máta súbjektíft. Það er hægt að fremja alls kyns "ódæði" án þess að hinn objektífi raunveruleiki bregðist við því á nokkurn hátt. Viðbrögð brotaþola, þ.e. hefndin, eru hins vegar súbjektíf í hæsta máta.
Þjófnaður kemur í sjálfu sér engum við nema þeim sem stelur og þeim sem stolið er frá, og um er að ræða afstæðan verknað á fleiri vegu en einn.
Þegar lög eru sett er hið súbjektífa með yfirlýsingu gert objektíft, t.d. það að það skuli vera bannað að stela, og hið svonefnda "ríkisvald" tekur að sér "viðbrögðin"; það sem ætti annars að vera upp á "brotaþolann" komið.

Lög eru í vissum skilningi "brot gegn náttúrunni"; þau eru manngert stjórntæki. Í sjálfu sér skilgreina þau tilvist þeirra sem við þau lifa á þrengri hátt en efni standa til skv. "náttúrunni", og skylda einstaklinginn til að láta sem þær siðferðislegu hugmyndir sem þau byggja á séu óumdeilanlegar, ófrávíkjanlegar staðreyndir.

2005-05-28T00:03:00.000Z

Júridísk hugdetta...

Nú geri ég ráð fyrir að einhverjir aðrir laganemar lesi þetta blogg mitt.
Getið þið frætt mig um það hvaða réttarheimildir lögreglan í Reykjavík styðst við þegar þeir taka aðeins Reykvíkinga fyrir að keyra á nagladekkjum, en ekki sveitadurgana?
Ég hef heyrt þessar ástæður sem þeir gefa upp fyrir þessu, en stenst þetta lögfræðilega?
Er þetta ekki einmitt ágætis dæmi um brot á jafnræðisreglunni, eða mismunun á grundvelli búsetu? Eða er það bara þannig þegar það er durgunum í óhag?
Spyr sá sem ekki veit.

2005-05-27T23:59:00.000Z

Lesið á milli klámsagnanna

Sexúalítet er sérhverri manneskju mikilvægt. Það er snar þáttur af persónu hvers og eins, og án þess má með sanni segja að einstaklingur sé aðeins skuggi af sjálfum sér.

En.

Flæði líkamsvessa á það til að verða svolítið þreytandi til lengdar á prenti.

Anarkískir rithöfundar, og þá á ég ekki við þá sem eru sósíalískir eins og Kropotkin eða Goldman (Ég set Sade í þennan flokk líka, þótt það sé vissulega anakrónismi), virðast margir hverjir helteknir af þessum hluta einstaklingseðlisins. Ég er ekki að tala um t.d. Stirner, Herbert Spencer eða Benjamin Tucker í þessu samhengi, heldur frekar um Octave Mirbeau, Georges Bataille eða I.L. Ducasse.

Hvað varðar andstyggilegheit, stenst Maldoror eftir Ducasse samanburð við 120 daga í Sódómu eftir Sade. Bataille er sér á parti; súrrealískur og skemmtilegur, en jafnframt hræðilegur öfuguggi. Pyndingagarðurinn eftir Mirbeau er einnig að sumu leyti svipaður Sade, en í örlítið knappari stíl og með færri endurtekningum.

Og maður veltir því fyrir sér hvað er eftir?
Jú. Þá verður maður að koma með klisjuna sem lítur alltaf út eins og eins konar afsökun fyrir að hafa keypt sér klámbókmenntir: “Það er fullt af góðum köflum á milli”.

Ef um væri að ræða Playboy, væri slík “afsökun” beinlínis hlægileg, enda kaupir ENGINN það til að lesa greinarnar. En hvað rit þessara manna varðar ER “fullt af góðum köflum á milli”.

Og þeir hugsuðu ekki bara með ....... .

2005-05-25T00:16:00.001Z

Persónulegt hjálparkall
Ef einhver lesandi veit um eitthvað það mikilmenni andans sem unnið hefur á fasteignasölu, má sá hinn sami láta mig vita. Ég þarf að fá einhvers konar stuðning þess sem ég er að reyna að telja sjálfum mér trú um:
Að slíkt umhverfi sé ekki niðurdrepandi og óheilsusamlegt fólki með hugmyndaflug.

2005-05-07T21:31:00.000Z

Um undur lýðræðisins
Þann 14. júní 1931 rauf Tryggvi Þórhallson, forsætisráðherra Íslands, þing til að komist yrði hjá því að samþykkt yrði vantraust á hann. Eftir það skapaðist hálfgert byltingarástand á Íslandi; Umsátur var um ráðherrabústaðinn, og hróp voru gerð að þeim þingmönnum Framsóknarflokksins sem létu sjá sig á götum höfuðstaðarins.

Mánuði síðar, 15. júlí 1931 voru haldnar Alþingiskosningar á landinu öllu. Þær kosningar fóru svo að Framsóknarflokkurinn fékk 35% atkvæða og 23 af 42 þingsætum (hreinan meirihluta) á Alþingi.
Afleiðingar þessa var stjórnarkreppa, flokkurinn liðaðist næstum í sundur, fjárlögum var ekki hleypt gegnum þinglega meðferð, og ári síðar var mynduð samsteypustjórn sjálfstæðis- og framsóknarmanna.

Árið 2005 eru haldnar þingkosningar í Stóra-Bretlandi. Í þeim fær einn flokkur u.þ.b. 35% atkvæða og mun stærri meirihluta í House of Commons en framsóknarflokkurinn náði á Alþingi 1931.

Eitt er það þegar fífl sitja að völdum og ráða yfir öllum með merkingarlausu umboði naums meirihluta kjósenda. Þegar hins vegar aðeins rúmlega þriðjungur... ég þarf ekki að klára þessa setningu...

Hugvekja
Með því að rekja þessi tvö dæmi um lýðræði í framkvæmd vildi ég koma á framfæri þeirri skoðun minni að með lýðræðislegu stjórnarfyrirkomulagi sé verið að segja manni lélegan brandara; hrint er í framkvæmd ófullkomnu millibilsástandi milli einveldis og stjórnleysis sem í felst gríðarleg kúgun á einstaklingnum, sambærileg við verstu dæmi mannkynssögunnar um einveldi, nema hræsnin og yfirdrepsskapurinn er meiri.

Pólitísk korrektheit, skortur á hreinskilni, ósamræmi milli röksemda og raunverulegra ástæðna, sú idíótíska hugmynd að hægt sé og æskilegt að steypa alla í sama mót hugarfarslega, aumingjadýrkun og snobb niðurávið. Allt þetta eru einkenni nútímans.

Og manni verður því miður ljóst að kommúnisminn varð ekki undir eins og maður hélt og vonaði, heldur gerði hann sér lítið fyrir og SIGRAÐI, án þess að við tækjum eftir því eða veittum honum viðnám.
(Úlfur andar)

2005-05-02T18:31:00.000Z

Kaldlyndi samkenndarinnar og græðgi örlætisins.

Ef maður spyr manneskju sem gefur í hjálparstarf hinnar stóru spurningar, “af hverju” fær maður yfirleitt loðin, teygð, vanhugsuð og stöðluð svör.
Fyrst fær maður að sjálfsögðu svarið: “Til þess að hjálpa þeim sem minna mega sín.”
En það er útúrsnúningur.
Spurningin er: “Hvers vegna gefur ÞÚ peninga í hjálparstarf?”, ekki “til hvers er hjálparstarf?”

Þegar maður hefur útskýrt þetta nánar fyrir viðkomandi, eru svörin aftur keimlík.
Ef viðkomandi er trúaður/trúuð, ber svarið þess einatt merki.
Hins vegar kemur það fyrir að fólk svarar hreinskilnislega, og þá á þá leið að því líði betur í kjölfarið.

Og þetta er kjarni málsins. Fjárhagslegur stuðningur við hjálparstarf, sama af hvaða toga það er, er alltaf á þeim grundvelli að um sé að ræða “Quid pro quo”. Svo mikið fyrir góðmennskuna!

Ef viðkomandi gerir þetta af trúarlegum ástæðum er það óhjákvæmilega “þénusta fyrir væntanlegan beina” eins og öll hlýðni við hið æðra máttarvald. Menn ætla sér að fá eitthvað í staðinn, þótt síðar verði.
Ef viðkomandi er að gera þetta – hreinskilnislega – til þess að friða samviskuna, er það í rauninni að kaupa sér þjónustu. Sem er engin góðmennska, og jafnast í sjálfu sér á við það þegar egósentrískt, megalómanískt “illmenni” kastar smápeningum í fátækling með fyrirlitningarglotti. Það er í sjálfu sér sami hluturinn. Menn eru að þessu fyrir sjálfa sig.

Sú spurning vaknar í kjölfarið hvort það skipti máli; nægir ekki það að maður hugsi hlýlega til viðtakanda hjálparinnar til þess að um góðverk sé að ræða?
Þessar hugsanir eru því miður sprottnar af öðru. Ýmist hlýðni eða hræðslu við “guð” eða sektarkennd sem orsakast af því að maður hefur það býsna gott. Eða von um eitthvað annað. Frá viðtakandanum, jafnvel.

Niðurstaðan er semsagt sú að gjafmildi á ekkert skylt við góðmennsku, og samkennd er ekki sjálfstæð tilfinning, heldur er hún afleiðing og birtingarmynd annarra tilfinninga, sem almennt þykja ekki eins lofsverðar.

Gjafir til manneskju sem maður elskar eru t.d. að mínu mati lágkúrulegra fyrirbæri en margur heldur við fyrstu sýn. Hjá flestum er það sem betur fer ómeðvitað, en það breytir ekki eðli fyrirbærisins sem “quid pro quo” gernings.
Hræðilegt að segja þetta.

2005-04-20T16:19:00.000Z

Fyrsta próf vorsins?

Hmm. Þetta er satt að segja rétt niðurstaða.
En mér mislíkar það stórlega að Ayn Rand skuli vera kennd við þetta. Í prófinu hafnaði ég skynsemishyggju, en fæ samt 100% í því sem höfundur prófsins vill kenna við Ayn Rand!

You scored as Strong Egoism. Your life is very much guided by the concept of Egoism: You work primarily to promote your own interests.

“I swear by my life, and my love of it, that I will never live for the sake of another man, nor ask another man to live for mine.”

“I am not primarily an advocate of capitalism, but of egoism; and I am not primarily an advocate of egoism, but of reason. If one recognizes the supremacy of reason and applies it consistently, all the rest follows.”

--Ayn Rand

More info at Arocoun's Wikipedia User Page...

Strong Egoism

100%

Hedonism

85%

Existentialism

85%

Nihilism

75%

Justice (Fairness)

30%

Apathy

25%

Kantianism

10%

Utilitarianism

Divine Command

What philosophy do you follow? (v1.03)
created with QuizFarm.com

2005-04-18T16:10:00.000Z

Indivídúalismi: póstmóderníska leiðin?

Lyotard skilgreindi póstmódernisma einhverju sinni sem “incredulity of metanarratives”.

“Metanarrative” er eitt af þessum orðum sem eru að miklu leyti pseudo-intellektúal; eitt af þessum orðum sem póstmódernistar slá um sig með í hópi manna sem minni áhuga hafa á póstmódernisma en þeir sjálfir.
Með orðinu er vísað til þeirra reglna sem samfélagið hefur sett, er ákveðinn consensus um að ekki skuli véfengja, og flest fólk lítur á sem “elementary”.
Með þessu er yfirleitt skírskotað til félagslegra atriða en ekki metafýsískra.

Ef menn vita ekki að Michel Foucault var skv. mati samtíðarmanna öfuguggi (ég lýsi því ekki nánar hér, jafnvel nú væri hann talinn sérvitringur í þessum efnum) botna þeir ekkert í því sem hann hafði fram að færa. Allt sem hann sagði miðar meira og minna að þessu þrennu: 1) Ekki dæma mig, 2) De gustibus non est disputandum (það á ekki að deila um smekksatriði) og 3) þessir konvensjónal hálfvitar hafa verið vondir við mig, fy og skam.

Sú spurning vaknar hvort þetta geti ekki allt verið samrýmanlegt þeim skoðunum sem ég hef sett fram hér á síðunni.
Og svarið hlýtur vissulega að vera játandi, en ég verð að árétta það að flestir póstmódernistar eru frekar vinstrisinnaðir og móralskir, og eiga þar af leiðandi ekki samleið með indivídúalistum.

Það að móta sér pólitíska skoðun aðeins út frá sexúalíteti er að mínu mati til marks um það að viðkomandi skilgreini karakter sinn einungis út frá þeim punkti. Sem mér finnst nokkuð einfeldningslegt, í orðsins fyllstu merkingu.

2005-04-18T16:08:00.000Z

Tilkynning
Á þessari síðu tjái ég mig yfirleitt lítið um málefni líðandi stundar, en af gefnu tilefni tel ég ástæðu til að árétta að ég var EKKI á þessari svokölluðu anarkista-ráðstefnu í Skotlandi, sem haldin var nýverið.

Burtséð frá því að ég hef ekki sömu skoðanir og þessir and-hnattvæðingar vinstrianarkistar, þykir mér fyrirbærið beinlínis fyndið.
Siðferðileg vandlæting stjórnleysingja er hlutur sem mér finnst vera til marks um hugmyndafræðilega þversögn og óskýrleika í hugsun.

Svo að ég ljúki þessu með sérstaklega lúalegri “ad-hominem” athugasemd, finnst mér að þetta fólk mætti reykja svolítið minna hass.

2005-04-13T16:39:00.000Z

A Blast of the Trumpet Against the Terrible Regiment of Simians.

Einhverntímann á W. Churchill að hafa sagt að bestu rökin gegn lýðræðinu sé fimm mínútna samtal við hinn almenna kjósanda.

Mér finnst talsvert til í þessu.

Flest fólk er heimskt. Þessi misantrópía er hvorki sprottin upp úr einhvers konar biturð yfir eigin hlutskipti (enda engin ástæða til) né fordómum af nokkru tagi.
Það er einfaldlega empirísk reynsla mín að flest fólk sé heimskt, búi yfir yfirgripsmikilli vanþekkingu á öllu milli himins og jarðar, sé fordómafullt, hræsnisfullt, hneigt til gerræðislegra ákvarðana, og virði frelsi sjálfs sín og annarra að vettugi í flestum málum.
Mannlegt samfélag er einfaldlega gígantískt apabúr.

En ég tel að lausnin liggi ekki í svokallaðri “authoritarian” pólitík. Það er ekki hægt að breyta því hvernig “hjörðin” hugsar. Að minnsta kosti virkar engin ein lausn; hvorki einstaklingur né pólitísk stefna getur breytt þessu. Ég vísa í því sambandi til sögulegra raka sem flestum lesendum mínum munu vera kunnar.

Ef maður leyfir sér að hugsa, tjá sig eða haga sér öðruvísi en viðtekið er, er það barið niður á einn eða annan hátt. Það er alltaf rökstutt á sama hátt, að maður sé partur af samfélaginu.
Þegar maður veltir því fyrir sér hvernig maður hafi orðið hluti af “hjörðinni”, og ennfremur hvenær maður hafi fengið að velja það, er svar “hjarðarinnar” það að maður sé partur af henni frá upphafi, hvort sem manni líki það betur eða verr.

Og það séu takmörk frelsis einstaklingsins, að maður sé partur af stærri heild.
Hvílíkt frelsi! Hvílík náð! Hvílík hamingja!

Meðan “hjörðin” er organíseruð, hefur ríkisvald á bak við sig, sem getur sett manni bjánaleg lög sem miða að einsleitni og niðurbarsmíðum einstaklingseðlisins, er hún svo hættuleg að það liggur við að maður segi líkt og hinn frómi maður Caligúla: “óskandi að hún hefði einn háls”.

Svo róttækur er ég ekki, en ég er engu að síður þeirrar skoðunar að það beri að draga tennurnar úr samfélaginu. Ríkisvaldið.

2005-04-04T11:04:00.000Z

Um grundvöll egóismans og muninn á honum og sólipsisma.

Egósentrismi er ekki það sama og sólipsismi. Þetta kann að virðast það sama við fyrstu sýn, en munurinn er augljós er betur er að gáð.
Sólipsismi er metafýsisk afstaða, egósentrismi siðfræðileg afstaða.

En hitt ber að viðurkenna, að bæði sólipsismi og egósentrismi/egóismi eru greinar af sama meiði, sem er tómhyggja. Egósentrismi er einungis vægara afbrigði, sem lýsir sér helst í margumræddum anarkó-indivídúalisma.

“Ósárt er stykki í annars manns flikki” á við um bæði fyrirbærin, en sólipsisminn er mun einfaldari og prímítífari. Í hvoru tveggja felst ákveðið skeytingarleysi um náungann, en sólipsismi er líkari því hátterni strúts að stinga höfðinu í sandinn.

Í egósentrisma felst ekkert slíkt. “Upplýstur” egósentrismi er a.m.k. þannig að maður viðurkenni “for argument’s sake” tilvist annars fólks. Maður getur ekki til lengdar flúið spurningar með því að taka ekki efnislega afstöðu til þeirra. (þ.e. heimurinn er ekki lögfræðilegur).

Þeir prímítífu fordómar sem egósentrismi situr undir eru yfirleitt þess efnis að egóistinn sé ætið að velta fyrir sér efnislegum hlutum, eða “eignum”.
Því má svara með því að eignir geta einnig verið Stirnerskar, þ.e. falist í félagslegum tengslum, þekkingu. Allt sem felst í karakter manns, efnislegt og óefnislegt, er “eign” manns, og ef maður ver ekki eign sína eða heldur henni við, glatar maður henni.

Ef heimurinn er blekking, af hverju ætti maður ekki að hafa gaman af honum? Af hverju ekki að taka þátt í sjónhverfingunni? Brandaranum? Það að skemmtunin sé tóm og tilgangslaus þýðir ekki að “skemmtunarleysi” sé eftirsóknarverðara. Mun nær er að hlæja að öllu saman og líta niður á allt og alla. Það geri ég.

Hví skyldu egóistar endilega þurfa að vera eins og Ebenezer Scrooge?

2005-04-01T09:45:00.000Z

Heilagur Sade.

Þetta kann að virðast enn ein pólemísk hatursgrein mín í garð kristni. Svo er ekki, enda væri með því verið að bera í bakkafullan lækinn.

Þessir menn eru um ýmislegt líkir, þótt aðeins sé efast um faðerni annars þeirra. Báðir urðu þeir píslarvottar vegna skoðana sinna, báðir höfðu þeir mikil áhrif á hugsanagang þeirra sem á eftir komu, báðir voru þeir látnir veslast upp og deyja vegna þess að þeir fóru í taugarnar á ríkjandi valdhöfum.

Þeir höfðu báðir framið glæpi, en aðeins annar þeirra fékk mun harðari refsingu en efni stóðu til miðað við meintan glæp sinn.
Aðeins öðrum þeirra var þröngvað í hjónaband gegn vilja sínum. Aðeins annar þeirra tók beinan þátt í byltingu sem miðaði að því að breyta gildandi þjóðfélagsskipulagi.

Nánari útlegging.
Nú er komið að því að skýra þetta betur. Þegar rætt er um hinn umdeilda markgreifa er mikilvægt að greina á milli þess sem hann hélt fram í raun og þeirra fordóma sem fólk hefur um hann.

De Sade var ákafur fylgismaður hinnar svonefndu gullnu reglu, sbr. verk hans: “Samræðu prests og deyjandi manns” og “Heimspeki í svefnherberginu”. Hvernig getur maður verið “siðlaus” sem er fylgjandi henni? Um er að ræða mjög “conventional” siðferði.

Almennt virðist fólk líta á hann sem siðlausan kvalalosta-klámhund. Fyrir utan það að hann hafði gaman af því að flengja aðra og vera flengdur sjálfur, er það fjarri sanni.

Þegar afstaða er tekin til þess sem er kynferðislegt í verkum hans verður maður að hugsa um tvennt: Hver er “gerandinn”? Hvaða álit hafði de Sade á svoleiðis fólki?
Þær persónur sem haga sér verst hjá de Sade eru yfirleitt læknar, lögfræðingar, klerkar eða háaðalsmenn. Og það er ekki tilviljun.
Háaðallinn hafði látið loka hann inni, lögfræðingar höfðu framkvæmt réttarmorðið og hann hafði almenna fyrirlitningu á læknum (sem nota bene var ekki óalgengt á þeim tíma, og átti e.t.v. einhvern rétt á sér). Hann var á móti prestum af heimspekilegum ástæðum.

Persónan Justine lendir í því að vera nauðgað í sífellu og misþyrmt hrottalega af þessum stéttum. Hún reynir alltaf að vera “dyggðug” og gera það sem er “rétt”, en alltaf hefur það þær afleiðingar að þeir sem farið hafa illa með hana hljóta meiri mannvirðingar, og hún verður enn verr sett en áður.

Sú hugmynd hefur verið sett fram áður, margoft, að persónan Justine sé höfundurinn sjálfur.
Og þegar þetta er sett í samhengi við þann tíma er bókin var skrifuð, er hún í senn sjálfsævisöguleg og stéttaskipulagsleg ádeila.

Í frönsku byltingunni var de Sade áberandi í fyrstu; hann var ötull stuðningsmaður Marat, og árið 1791 voru verk hans áberandi í París. En það er ótrúlegt hvað orðið “markgreifi” getur haft mikil áhrif á aðra. Því fékk de Sade að kynnast (eins og markgreifinn af Condorcet); hann var handtekinn. Tilviljun ein réði því að hann var ekki hálshöggvinn árið 1793.

Á de Sade eru mun fleiri hliðar en við fyrstu sýn mætti ætla, en hafa ber í huga að “þeir segja mest af Ólafi konungi sem hvorki hafa heyrt hann né séð” (H.K.Laxness, Gerpla, eftir minni). Þeir sem eru hneykslaðastir á honum hafa yfirleitt lesið minnst.

Hann notaði orðið “typpi” mun sjaldnar en nútímahöfundar, sem eru upp til hópa hugmyndalitlir sporgöngumenn hans.

Mikið hefur verið reynt að nefna de Sade í sambandi við fasisma og þess háttar hugmyndafræði, en slíkt fellur ætíð um sjálft sig vegna þess að hann var einstaklega frjálslyndur í skoðunum og langt á undan sinni samtíð. Heimspeki hans, sem hafði mikil áhrif á hugsuði 19. aldar, er þess eðlis að réttast væri að frjálshyggjumenn viðurkenndu hann sem þann frumkvöðul sem hann óneitanlega var.

2005-03-15T10:36:00.000Z

Anarkísk lögfræði?

Við fyrstu sýn mætti ætla að lífsskoðun mín samrýmdist ekki því fagi sem ég legg stund á við Háskóla Íslands.
Hvernig er hægt að vera í lögfræði ef maður er á móti lögum í sjálfu sér? Er mark takandi á slíkum manni?

Þegar ég ímynda mér að ég sé spurður slíkra spurninga svara ég að bragði: “eru afbrotafræðingar almennt fylgjandi afbrotum?”. (Og þess má geta að þegar ég rökræði í huganum vinn ég alltaf).

2005-03-14T13:03:00.000Z

Anarkismi og Aristóteles.

Til eru margs konar skoðanir sem flokkast undir “anarkisma”. Undirflokkarnir eru tveir, vinstri og hægri.
Í hægri flokknum eru (eftir því sem ég best fæ séð) aðeins tvenns konar hugmyndir, Anarkó-kapítalismi (afnám ríkisins, reglur fjármunaréttar haldast eftir venju etc.) og anarkó-indivídúalismi (sem undirritaður aðhyllist, áhrif frá Max Stirner) Báðar þessar stefnur eru nálægt níhílisma, og ef til vill nær níhílisma en vinstri-anarkistar.

Vinstri-anarkistar, hvaða nafni sem þeir kalla sig, eru að mati undirritaðs frekar barnalegir. Það sem maður hlýtur að spyrja sig að er: “hvað vilja þeir?”.
Og þetta er einmitt ástæða þess að sögulega hafa þeir verið notaðir til að kollvarpa sitjandi stjórn, það gerðist bæði í Rússlandi 1917 og í Spænsku borgarastyrjöldinni, en eftir að því takmarki er náð, er það fyrsta verk nýrrar stjórnar að ryðja þeim úr vegi með mjög blóðugum aðgerðum.

Það eina sem einkennir þetta fólk er að það er óánægt með sitjandi stjórn. Það er óánægt með stéttaskiptingu (=eigið ídentítet) og það er óánægt með samfélagið. Siðfræðilega er þetta fólk mjög skrýtið, þar sem það vill bæði eiga kökuna og éta hana.

Þetta fólk er, þrátt fyrir allt, mjög “rational” og Aristótelískt þenkjandi. Það vill einfaldlega ná hugðarefnum sínum fram með öðrum leiðum en gert hefur verið. Án ríkisvalds, og hinn “göfugi villimaður” verður alls ráðandi. Þessi blöndun á Rousseau og Aristótelesi getur af sér hugmyndafræðilegan múlasna.
“Göfugi villimaðurinn” er einfaldlega hjarðdýr sem á eftir að setja upp annað batterí sem er keimlíkt hinu fyrra. Hið aristótelíska hugarástand hins göfuga villimanns leiðir af sér hið óumflýjanlega: nýtt ríkisvald.
Ef menn ætla endilega að setja upp nýtt miðstjórnarvald, nýja gerð ríkisvalds eða eitthvað slíkt, er einfaldlega ekki um anarkisma að ræða, heldur aðeins stjórnskipulegar breytingar. Það að verkalýðsfélög eða “flokkurinn” ráði er ekki nóg.

Hægri-anarkismi er hins vegar þess eðlis að EKKERT kemur í staðinn
Anarkó-kapítalistar eru sumir aristótelískt þenkjandi. Þeir telja að kapítalismi án ríkisvalds sé hentug leið til að tryggja hamingju sem flestra, að þetta æðsta stig “laissez faire” tryggi mesta hagsæld. En svo lengi sem þeir telja ekki að fyrirtækin sem slík hafi yfir fólki að segja (eins og vísir er að sums staðar) kemur ekkert í stað ríkisvaldsins.
Aðrir anarkó-kapítalistar eru mun nær anarkó-indivídúalismanum; þeim er sama um siðferði, og hyggjast nýta sér kapítalismann í eigin þágu. Þannig er kapítalisminn aðeins tæki. Enn sem áður er ekkert miðstjórnarvald til staðar.
Hugmyndir anarkó-indivídúalista eru öllum ljósar sem á annað borð lesa þetta blogg. Og skv. þeim hugmyndum eru aðeins til einstaklingar og eignir.

Og eftir stendur að hægri anarkismi er "raunverulegur" anarkismi.

2005-03-11T10:31:00.000Z

Er eftirsóknarvert að allir séu jafnir?

Ég er stórhneykslaður á þeim hroka sem mér er sýndur með því að ég hafi jafnan kosningarétt á við ómenntaðan og heimskan verkamannsþræl.
Ég þjáist við tilhugsunina um það að einhver útnárafífl skuli hafa svo mikið yfir manni að segja að þau geti kosið yfir mann vitsmunalega jafningja sína.
Mér finnst slíkt “jafnrétti” ekkert eftirsóknarvert.

2005-03-07T11:38:00.000Z

AF GEFNU TILEFNI
Vegna pistilsins hér fyrir neðan.
Mér finnst nasistar (að fornu og nýju) fyrirlitlegir. Þeir voru og eru upp til hópa menntunar- og menningarsnauðir, kreddufullir lágstéttarbjánar.
Mér er sama um kynþætti. Ég geri ekki upp á milli þeirra. Ekki vegna neinnar “góðmennsku”; ég sé bara ekki tilganginn með því.

Þegar menn þykjast meiri en aðrir á grundvelli einhvers annars en sjálfs sín, þykir mér slíkt til marks um smámennsku, hvort sem er í fari Þjóðverja, Gyðings eða Marsbúa.
Með því að telja sig hluta af hópi eru menn um leið að afneita einstaklingseðli sínu.
Ég tel mig því ekki Íslending fremur en annað.
Ég er hins vegar ég sjálfur. Það finnst mér nóg. (Jafnvel meira en nóg).

Og þar með lýkur sjálfsvörninni.

2005-03-07T11:26:00.000Z

UM HELFÖRINA.

Inngangur.
Í byrjun síðasta mánaðar var mikið rætt um helförina, og þá í tilefni af því að 60 ár eru síðan eftirlifendur Auschwitz voru frelsaðir.
Nú, þegar um hefur hægst, þykir mér rétt að lýsa eigin skoðun á þessu fyrirbæri, helförinni, og ástæðum þess.
Ég á það á hættu að móðga fólk illa, það veit ég.

Ég tel að menn séu á villigötum þegar menn stilla þessu upp sem svörtu og hvítu, góðu og illu. Með því er verið að einfalda þetta um of.
Ég nenni ekki að tala um smáatriðin, sem sumir einblína á. Við höfum öll séð þetta, og höfum fæst haft ánægju af því.
Með því að virða fyrir sér vannært, barið og limlest fólk, lífs eða liðið, kemst maður engu nær því hvað fyrirbærið er, né heldur hvað olli því.

Heimspekin.
Algengt viðhorf meðal þýsku intellígentsíunnar á fyrri hluta 20. aldar (og s.hl. 19. aldar) var svonefnt tæknihatur. Með orðinu er ekki átt við að þeir hafi verið Luddítar (vélbrjótar), heldur var fremur átt við vélvæðingu mannsandans. Tengsl mannsins við eðli sitt og tilvist sína. Nietzsche, Husserl og Heidegger eru dæmi um heimspekinga sem skipta máli í þessu sambandi.

Þessar hugmyndir höfðu breiðst út. Kvikmyndin Modern Times eftir Charles Chaplin er dæmi um það. Maður sem flækist í tannhjólum o.s.frv.
Einhver kann að spyrja sig: Hvað kemur Nútíminn eftir Chaplin helförinni við?
Nú kem ég að því.

Þegar viðtal við Martin Heidegger var birt í Der Spiegel eftir dauða hans bjuggust margir við að sjá sundurkramningu hjartans á prenti. Hann hafði bannað birtingu viðtalsins fyrir dauða sinn og því töldu menn að hann hefði “opnað sig”. Það var öðru nær. Það olli mikilli hneykslan víða um veröld að hann kenndi “techne” um helförina.

Pólitíkin.
Við fyrstu sýn kann að virðast að þetta hafi aðeins verið aumkvunarverð tilraun gamals nasista til að kenna einhverjum öðrum um þjóðernishreinsanir helfararinnar.
En þegar maður skoðar ummæli hans betur rennur það upp fyrir manni að þarna hafi hann hitt naglann á höfuðið.
Þegar litið er á eðli nasismans (og ég hef kynnt mér hann mjög vel) má segja að vélvæðing mannsandans sé beinlínis grundvöllur hans.

Þegar menn t.d. horfa á myndir Leni Riefenstahl með því hugarfari, smellur þetta saman. Ekki er um einstaklinga að ræða, heldur viljalausar vélar. Þúsundir marséra í takt. Þúsundir rétta hægri hendur sínar upp í hitlerskveðju. Einstaklingurinn skiptir ekki máli, heldur þjóðin. Hinn hreini kynstofn.

Þegar skoðuð er bók Hönnuh Arendt, Eichmann in Jerusalem (um réttarhöld yfir Adolf Eichmann) sést þetta einnig. Þeir sem sáu um fangabúðirnar voru viljalaus verkfæri. Þeir höfðu smitast af þeim sjúkdómi sem virðist ennþá hrjá marga starfsmenn stjórnsýslunnar utanlands sem innan: skortur á gagnrýni og sjálfstæðri hugsun hvað varðar eðli atvinnu sinnar.

Eichmann taldi sig einfaldlega vera embættismann. Hann skipulagði þetta einstaklega skilvirka kerfi. Hann leit ekki svo á að hann væri að gera neitt rangt. Hann var bara vél. Eins konar tölva. Embættismaður.

Maðurinn sem var yfirmaður Auschwitz, Höss að nafni, var annálaður dýravinur. Og vann við að drepa gyðinga. Í hans huga voru gyðingar ekki fólk, og ekki dýr, heldur hlutir.
En eitt sá hann ekki, og það var sú staðreynd að hann var sjálfur meiri “hlutur” en fórnarlömb hans.

Það sem er að mínu mati óhuggulegt við helförina er ekki “illskan” við verknaðinn. Fólk hefur verið drepið áður á kerfisbundinn hátt, bæði konur og börn. Dæmi um það eru herferðir Assýringa, Tyrkir hjuggu Grikki niður í flæðarmálinu í Míletos, Japanir þurrkuðu út frumbyggja á nærliggjandi eyjum. Rómverjar eyddu Samnítum og öðrum “óþægilegum” þjóðflokkum. Hægt er að nefna mörg fleiri dæmi um þetta.

Það sem er sérstakt við helförina er það hversu vélvædd og skilvirk hún var. Flest fjöldamorð eru framin vegna hugmynda eða tilfinninga gerandans sjálfs. Í t.d. Auschwitz var hins vegar um að ræða ópersónulegar athafnir manna sem báru svipaðar tilfinningar til fórnarlamba sinnar og bóndinn til flórsins sem hann þarf að moka.

2005-03-03T16:01:00.000Z

Ónáttúra?

Það sem mér finnst einna fyndnast við þessi fyrirbæri, “náttúrurétt” og “hin ófrávíkjanlegu réttindi mannsins”, er það að áhangendur þeirra hafa eignað sér “náttúruna” sem einhvers konar bandamann í baráttu sinni fyrir því að skoðanir þeirra nái fram að ganga. Enn fremur telja þeir sig sérstaklega “rational” (eitt af helstu einkennum fábjána).

Útskýring:
Náttúrunni er sama um rán, morð, nauðganir og pyndingar. Hægt er að stunda þetta allt saman.
Náttúran tekur ekki afstöðu til skoðanafrelsis, tjáningarfrelsis, jafnréttis, atvinnufrelsis og félagafrelsis.

Ef maður er ósammála því, og telur að rán, morð, nauðganir og pyndingar séu hlutir sem gerast ekki í náttúrunni, og að náttúran sé merkisberi skoðanafrelsis, tjáningarfrelsis, jafnréttis, atvinnufrelsis og félagafrelsis, er það talið til marks um að maður sé sérstaklega “rational”.

Er þetta ekki allt saman mannaverk? Af hverju þarf að vera að blanda einhverju “æðra lögmáli” inn í þetta.

Vilji mannsins og framkvæmd hans skiptir meira máli en það hvort viðkomandi er “rational” eða ekki. Ef vilji mannsins er í einhverju tilviki andstæður einhverjum óljósum siðferðishugmyndum, er það ekki til marks um að hann sé á einhvern hátt ónáttúrulegur, eða réttlægri vilja annarra.
Ef einhverjum mislíkar framkvæmd hans á vilja sínum, sama hvers eðlis hún er, og bregst við því t.d. með að drepa viðkomandi, er það ekki heldur ónáttúrulegt. Og alls ekki réttlægra.

Svo kemur inn í dæmið einhvers konar “allsherjarvald”. Einhver sem setur lög, ákveður fyrir aðra hvaða athafnir séu “slæmar”, og sér sjálfur um refsinguna.
Sem veldur því að barnaníðingar eru sendir í átján mánaða fangelsi í stað þess að verða grýttir af æstum múg.
Sem er einmitt sérstaklega náttúrulegt og “rational”!

2005-03-02T09:48:00.000Z

Mín ágæta verðandi prófessjón.

Úr héraðsdómi sem birtur er í dómi Hæstaréttar í máli nr. 376/2004:
“Stefndi, N.N., greiði stefnanda, M.M., 407.000 krónur, ásamt dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 frá 5. júní 2002 til greiðsludags.
Stefnandi (M.M.) greiði stefnda (N.N.) 450.000 krónur í málskostnað.”

Svigarnir eru mín innskot til skýringar.

2005-02-24T11:18:00.000Z

Um ill örlög Úlfs Sveinbjarnarsonar.

Undirrituðum hefur orðið ljóst að hann á erfitt með að tjá sig um skoðanir sínar án þess að vísa til Max Stirner. Það þarf undirritaður að gera til að verða ekki sakaður um plagíarisma, enda þótt skoðanir hans hafi mótast áður en honum varð ljóst að þær hafi verið settar fram áður.
Undirritaður er dapur í bragði þessa dagana vegna þess að botninn er að sumu leyti dottinn úr tilvist hans sem einstaklings.
Undirritaður veltir því fyrir sér hvort hann ætti að leggja leið sína niður á Hagstofu og láta breyta nafni sínu í... Max Stirner.

2005-02-22T11:15:00.000Z

Um Anton Bruckner.

Mér til ánægju og yndisauka fór ég á sinfóníutónleika í vikunni.
Það væri ekki í frásögur færandi, allra síst á eins “persónulegu” bloggi og þessu, nema fyrir það að á efnisskránni var aðeins eitt verk, Sinfónía nr. 8 eftir Anton Bruckner.

Ég veit ekki um lengri sinfóníu en áttundu sinfóníu Bruckners, nema e.t.v. 3. sinfóníu Mahlers. Í flutningi er hún u.þ.b. einn og hálfur klukkutími að lengd. Þar að auki eru fjórða, fimmta og níunda sinfónían betri. Hins vegar er áttunda sinfónían “áheyrilegri” fyrir óinnvígða.

Sem manneskja var Anton Bruckner fullkomlega fyrirlitlegur: (á mælikvarða Úlfs Sveinbjarnarsonar) trúaður, veiklundaður, lítillátur og metnaðarlaus.

Sem tónskáld var Bruckner að vissu leyti eins og Einar Benediktsson var sem skáld. Kosmískur, stirður og aðeins of langdreginn.
En engum hefur tekist að koma heiminum eins vel fyrir í klukkutíma af músík. Uppbyggingin á verkum hans er óaðfinnanleg.

Venjulega þegar hlýtt er á tónlist, nægir það hlustandanum að hafa aðeins í huga “augnablikið” í tónlistinni; Reynsla hlustandans er “linear” og auðmelt.
Þegar hlustað er á Bruckner nægir það ekki. Helst þarf að hafa allan kaflann í huga í einu, líta á hann sem heild líkt og Berkeley taldi að “guð” sæi heiminn.
Það nægir ekki að hlusta einu sinni á þessar löngu sinfóníur Bruckners til að meðtaka efni þeirra. Helst þarf að hlusta á þær mörgum sinnum.
Á undraverðan hátt virðast þær skreppa saman við það. Lengdin hættir að angra mann vegna þeirrar vitneskju að það er tilgangur með hverju einasta smáatriði í verkinu.

Og það rennur upp fyrir manni að Bruckner var í senn frumlegri, klárari og meiri listamaður en Brahms varð nokkurntímann.

2005-02-22T11:14:00.000Z

Trúarbrögð.

Eins og lesendum þessa bloggs mun vera ljóst, er undirrituðum sérstaklega uppsigað við trúarbrögð. Mér finnst rétt að setja skýrt fram ástæðu þess.

Ástæða þess að ég er á móti þeim er sú að mitt egó (sem er gríðarlegt) leyfir ekki að ég setji mig undir einhvern (sbr. “Ich hab’ mein Sach auf Nichts gestellt” hjá Stirner).

Ef ég vil undiroka einhvern (þ.e. helga mér viðkomandi, gera hann að “Eigentum”, sbr. Stirner), eru trúarbrögð bara eitt tæki til þess.

“Stóru trúarbrögðin” t.d. kristindómur, gyðingdómur og íslam, eiga það sameiginlegt að engin vissa er til staðar um tilvist þess sem trúað er á. Ég tel það fyrirlitlegt að þjóna egói einhvers annars, en ÓENDANLEGA fyrirlitlegt að þjóna egói sem maður veit ekki hvort er til eða ekki, og getur ekki haft samskipti við.

2005-02-09T10:30:00.000Z

Um misskiptingu sem forsendu hámenningar. (eða: hvers vegna eru vinstrisinnaðir listamenn fífl?)

Þegar litið er á söguna og ríkir menn hvers tíma skoðaðir, frá Maecenasi til Medici, frá Rothschild til Rockefeller, sést vel að þeir eiga það sameiginlegt að hafa stutt við bakið á hámenningu.

Þegar litið er á söguna og framúrskarandi listamenn hvers tíma skoðaðir, frá Virgilíusi til Wagner, frá Michelangelo til Mozart o.fl. o.fl. o.fl., sést vel að þeir hafa notið styrks ríkra “listvina”.

Til þess að hámenning fái þrifist þarf mjög ríka einstaklinga. Er það vegna þess að þessir ríku einstaklingar hafi haft áhuga á hámenningu sem slíkri? Ekki vil ég meina það.

Það að vita ekki aura sinna tal er (ímynda ég mér) ákaflega erfitt. Það sem menn hafa eflaust gert er að eyða í lúxus; kaupa sér skrautlega hluti, dýr híbýli, góðan mat o.þ.h.
En þegar ríkidæmið er svo mikið og tekjurnar svo háar að menn vita ekki hvað þeir eiga við alla fjármunina að gera, lenda þeir, eða a.m.k. hluti þeirra, hjá listamönnum.

Misskiptingin er ekki lengur svona mikil. Forstjórar nú til dags hafa aðeins þrjátíu sinnum meiri tekjur en lægst settu undirmenn þeirra.
Þar sem tekjur hinna ríku eru hlutfallslega minni nú á dögum, fer minna í hámenningu en áður. Það eina sem sést er lúxusinn.

Nú er ég ekki á móti því að menn eyði í lúxus. Mér finnst það hjákátlegt þegar það er talið siðlaust og spillt. Ég er þvert á móti fylgjandi óhófi á alla lund.

En ég hef einnig mikla ánægju af hámenningu og vil því veg hennar sem mestan.

Lausnin á þessu vandamáli er sú að auka misskiptingu í þjóðfélaginu nógu mikið til að peningarnir skili sér til listamanna.

Þegar listamenn á framfæri ríkisins eru á móti ríku fólki, eru þeir að kasta af sér vatni þar sem þeir ættu að sofa, og sofa þar sem þeir ættu að kasta af sér vatni.

2005-02-07T09:43:00.000Z

Um mál- og trúfrelsi.
Í sínu höfuðriti, Der Einzige und Sein Eigentum (sem mér er sérstaklega hugleikið þessa dagana), ræðir Max Stirner um málfrelsi.

Þegar trúuðu fólki er veitt frelsi af stjórnmálamönnum, eru þeir að lofa upp í ermina á sér. Því trúaðir geta ekki verið frjálsir. Þeir eru þrælar sem hafa selt sig í ánauð annars egós.

Ef maður veitir sauðkind málfrelsi, heldur hún áfram að jarma. Hún heldur áfram að vera sauðkind, og hefur ekkert við málfrelsi að gera.
Ef maður veitir trúuðum manni málfrelsi, heldur hann áfram að bulla einhverja déskotans vitleysu. Því hann er enn trúaður.

Með löggjöf verður manni ekki veitt frelsi, því frelsi er eins og önnur svokölluð “réttindi”. Það stofnast ekki af sjálfu sér, heldur tekur maður sér það.

Sá paradox sem í orðinu “trúfrelsi” felst er einkar skemmtilegur. Í raun er með trúfrelsi verið að gefa fólki leyfi til að selja sig í þrældóm.
Nú er ég ekki að mæla því í mót, en væri ekki ráð að ganga þá alla leið og gefa þrælahald að öllu leyti frjálst?

2005-02-07T09:39:00.000Z

Egóið.

Í heimspeki Max Stirner er “egóið” mjög mikilvægt.
Maður er í raun alltaf að þjóna egói einhvers. Max Stirner vill þjóna sínu eigin egói, og ekki egói einhvers annars, hvort sem um er að ræða “guð” eða menn.

“Ich hab’ mein Sach auf Nichts gestellt” er fræg ljóðlína, upphaf kvæðis Göthe, Vanitas! Vanitatum Vanitas.
Í heimspeki Max Stirner hefur þessi lína mikla merkingu. Þetta þýðir tvennt:
Í fyrsta lagi þýðir það: Allt er mér einskis virði (þá átt við gildi).
Í öðru lagi þýðir það: Ég læt engan dæma mig. (og: enginn er mér æðri)

E.t.v. hagar maður sér á sama hátt og aðrir, það er mögulegt. En maður gerir það á öðrum forsendum. Í stað alls þess altrúíska jafnréttis-siðferðisrugls sem manni er innrætt varnarlausum er maður sjálfum sér næstur, og gengur aðeins út frá sjálfum sér.

Stirner setur ekki fram einhverja meginreglu um það hvernig á að haga sér. Hann hins vegar er sjálfur mótfallinn því að þjóna öðrum á altrúískan hátt, og kýs að þjóna sjálfum sér.
Hann þarf ekki að réttlæta skoðanir sínar eða gerðir fyrir neinum. Hann er frjáls.

“Eigentum” (eign) einstaklingsins er það sem hann helgar sér, hvort sem það er hlutur eða manneskja, efnislegt eða félagslegt. Það sem einstaklingurinn hefur vald yfir, getur haldið við eða eytt að vild.

Í hugmyndum Stirner um eign er ekki talað um fyrirbærið eins og um sé að ræða “réttindi” í náttúruréttarlegum skilningi. Eign er eitthvað sem maður tekur sér. Í því felst einnig að geti maður ekki varið hana, er hún ekki eign manns lengur.

(Ótrúlegt. Ég hef haft þessar skoðanir, misþróaðar þó, í tvö ár. En fyrir mánuði vissi ég ekki af tilvist Max Stirner.)

2005-01-31T10:24:00.000Z

Já, og meðan ég man...

Þetta blogg er vaknað.

2005-01-31T10:22:00.000Z

Ég á mér skoðanabróður!

Að vísu var hann uppi á fyrri hluta 19. aldar, en samt...

Hann var Þjóðverji, hét hinu nauðaómerkilega, flata nafni Johann Schmidt, og var kennari í stúlknaskóla í Berlín.

Einnig skrifaði undir nafninu “Max Stirner” hálfníhílíska, egósentríska, nýhegelska heimspeki, meðal annars verkið Der Einzige und Sein Eigentum.

Heimspeki hans er kölluð “Egóismi”.

2004-12-01T20:59:00.000Z

Hvers á að minnast 1. desember?
Í Morgunblaðinu í dag, bls. 30, er birt grein eftir Kristján Pálsson, frv. alþingismann og núv. nema í sagnfræði við Háskóla Íslands, um Jón Magnússon, fyrsta forsætisráðherra Íslands. Í þessari grein kemur fram söguskýring sem vekur furðu mína.

Það fyrsta sem stingur í augun er hin venjulega Valhallaraðdáun á Hannesi Hafstein, sem mér finnst með öllu óskiljanleg. Maðurinn var glæsilegur á velli og röggsamur sýslumaður, en sem stjórnmálamaður var hann ekkert sérstakur. Hannes Hafstein var aðeins sá maður sem var sýnilegur þegar mikil og merkileg tímamót urðu á Íslandi. En minningu hans er enginn greiði gerður með því að hefja hann upp til skýjanna á þann hátt er nú tíðkast.Getið þið nefnt eitthvað mikilvægt sem hann náði fram í ráðherratíð sinni? Eitthvað sem skipti sköpum?
Hvað hugsanlega gagnrýni á þessum skoðunum mínum varðar, vísa ég til þess að þegar greinarhöfundur lýsir yfir ágæti hans, getur hann ekki nefnt neitt því til stuðnings nema þá helst það að hann var lengi ráðherra.
Ef það er viðmiðunin er varðar ágæti stjórnmálamanna, væri Eysteinn Jónsson (B) vafalítið í miklum metum hjá Kristjáni, en af einhverjum ástæðum efa ég það.

Í beinu framhaldi af því viðurkenni ég að þegar Kristján segist telja pólitískan árangur Jóns Magnússonar jafnast á við árangur Hannesar Hafstein er ég honum sammála.
Kristján rekur réttilega það að hann var skrifstofustjóri í ráðuneyti Hannesar Hafstein. Hann var embættismaður, og ég held að menn séu almennt sammála um það að hann hafi verið ákaflega góður skrifstofustjóri. Hann var skipulagður og samviskusamur. En hann var aldrei alvöru pólitíkus.
Hann var maður sem framsóknarmenn, heimastjórnarmenn og flestir þversummenn gátu sætt sig við, m.ö.o. hófsamur, laus við sterkar skoðanir og sífellt gerandi málamiðlanir. Helstu einkenni frelsishetjunnar og hins sterka leiðtoga, ekki satt?

Dagur Einars Arnórssonar?
Kristján Pálsson telur að helst ætti að minnast Jóns Magnússonar 1. desember ár hvert, þar sem Jón Magnússon "leiddi Íslendinga til fulls sjálfstæðis(sic) árið 1918". Þessi fullyrðing er í besta falli ónákvæm, og í versta falli alvarleg ósannindi.

Rétt er að Jón Magnússon var forsætisráðherra 1918. Hann tók við embættinu 4. janúar 1917. En það sem náðist fram í sambandsmálinu í hans valdatíð var ekki honum að þakka.
Það voru aðallega tveir menn sem þakka má fullveldið 1918. Einar Arnórsson og Bjarni frá Vogi. Í ráðherratíð sinni frá 4. maí 1915 til 1917 ruddi Einar Arnórsson brautina fyrir sambandslögin. Hann leysti fyrirvaramálið og fánamálið, og fékk stjórnarskrárfrumvarpið samþykkt. Með því losaði hann um stíflu í málinu sem staðið hafði í tíu ár.
En flokkur hans, Sjálfstæðisflokkurinn langsum, varð fylgislítill, og framsóknarmenn, Sjálfstæðisflokkurinn þversum og Heimastjórnarflokkurinn mynduðu stjórn undir forystu téðs Jóns Magnússonar.

Einar var síðar einn hinna fjögurra sem sátu í sambandslaganefndinni, og var sá Íslendingur sem hafði sig mest í frammi. Yfirburðaþekking hans á sviði lögfræði, og hæfileikar við samningaumleitanir, urðu þess valdandi að hinir fulltrúar Íslands nánast sátu og horfðu á. Hann skrifaði sambandssáttmálann upp á sitt eindæmi.
Hann færði Íslendingum fullveldi án þess að vera forsætisráðherra. Og sú staðreynd að Jón Magnússon skrifaði undir lögin í krafti embættis síns skiptir einfaldlega ekki máli. Segja má að Íslendingar hafi orðið fullvalda 1918 þrátt fyrir að Jón Magnússon var við völd, ekki vegna þess.

Góður hvutti, góður hvutti.
Að lokum vil ég í framhaldi af þessu minnast á hina einfeldningslegu höfðingjadýrkun er skín í gegnum greinina alla. Menn eins og Hannes Hafstein, Jón Magnússon, Jón Þorláksson (sem að vísu var aðallega hugsuður, skv. Kristjáni), Ólafur Thors og Davíð Oddson eru hafnir upp til skýjanna.
Þrátt fyrir það að þessir einstaklingar hafi verið áberandi á mismunandi tímabilum íslenskrar stjórnmálasögu, og það að kalla megi þessa menn (þá sérstaklega hina þrjá síðastnefndu) snjalla stjórnmálamenn, er það tæplega eðlilegt að eigna þeim allt það sem gerðist þjóðinni til heilla á þeim tíma er þeir voru við völd.

Það eru ekki bara leiðtogarnir sem hafa pólitísk áhrif. Það eru ekki bara þeir sem eiga að taka ákvarðanir. Það eru ekki bara þeir sem hafa skoðanir. Hinn Nietzsche-íski "vilji til valds" er ekki séreign þeirra.
Þetta hefði Kristjáni Pálssyni ef til vill verið hollt að hafa í huga er hann var í stjórnmálum.